EVS.NU Edwin's homepage

Een vis kan niet vallen

IJsselstein - 11 oktober 2026 - Het is vandaag Coming Out Day. 't Gasthoes in Horst had ter ere van deze dag de voorstelling 'Een vis kan niet vallen' geprogrammeerd. Ik hoorde erover bij Volgspot op NPO Radio 5 en besloot te gaan kijken.

'Een vis kan niet vallen' is een one woman show van Xam. Xam is een zestienjarig meisje en is geboren met het lichaam van een jongen. Theatergroep Nyxland geeft haar de kans vanuit haar persoonlijke verhaal een muzikale voorstelling te maken waarin Xam een vorm van vrijheid laat zien, die ze zichzelf en iedereen toewenst. Dit doet ze deels met gesproken tekst, al dan niet in het Maastrichts, maar deels ook met schitterend gezongen liederen. Ze heeft gekozen voor een vorm waarbij ze in het kleedhokje van een zwembad zit. Ze hoort gillende meisjes, bonkende jongens, maar zij gaat doen wat ze het liefste doet: zwemmen. Plots weet ze niet meer hoe het hokje open moet, terwijl ze er vroeger nooit bij stilstond. Vanuit deze positie brengt ze een show waarin ze vertelt over belevenissen, over ergenissen en over vrijheid. Was het op aarde maar zoals diep in de zee waar het niet uitmaakt of je vinnen blauw of oranje zijn, maar je gewoon bestaat. Een grenzeloze wereld die ze als vierjarige vanzelfsprekend vond. Ze zwom toen al vastberaden tegen de stroom in, omdat ze haar eigen broek weigerde en de rokjes van haar grote zus stal. Al redelijk in het begin van de voorstelling brengt ze de 'doet het pijn-knop'. Ze praat over oordelen, waarbij ze zich de vraag stelt: doet het pijn? Zo nee, is het oordeel niet nodig. Verschillende oordelen komen voorbij, die allemaal geen pijn doen. Op een bepaalt moment zegt ze: "Uitgescholden worden voor manwijf. Doet het pijn? JA!" Actueler kan het bijna niet op deze Coming Out Day.

Op Coming Out Day wordt aandacht besteed aan het moment dat een lesbienne, homo, biseksueel of transgender openlijk voor zijn of haar seksuele geaardheid of genderidentiteit uitkomt: het uit de kast komen oftewel de coming out. Deze dag wordt jaarlijks op 11 oktober gehouden en vond voor het eerst plaats in 1988 in de Verenigde Staten. Het wordt sinds 2009 ook in Nederland gehouden. Het idee is dat mensen geholpen worden om open te zijn over hun geaardheid of genderidentiteit. Weinig is belangrijker voor mentaal welzijn dan open kunnen zijn over wie je bent. Mij persoonlijk maakt het niets uit wat de geaardheid of gender van iemand is. Doet het pijn? NEE, lijkt mij. Mensen zelf kunnen het echter moeilijk vinden om niet te voldoen aan de norm waarvan ze verwachten dat ze er van anderen aan moeten voldoen. Het gevoel ouders, andere familieleden en/of vrienden teleur te stellen met het niet voldoen aan de heteroseksuele norm, is voor velen te moeilijk om eerlijk uit te komen voor hun geaardheid of gender. Steeds meer komt daar weer bij dat conservatieve krachten, veelal uit streng religieuze hoek, ageren tegen alles wat afwijkt van de traditionele heteroseksuele man-vrouw verhouding. Dat dat pijn? JA. Een coming out day, een regenboogvlag, een theatervoorstelling of gewoon een individueel teken van begrip kunnen dan helpen. Blij was ik dan ook te lezen dat in het christelijke Oldebroek een kerk vandaag de regenboogvlag heeft gehesen, als reactie op het afschaffen van het diversiteitsbeleid door een door de overwegend comservatief-christelijke gemeenteraad gesteunde lokale wethouder. Deze kerkelijke gemeenschap gaat daarmee tegen de lokale stroom in, maar laat zo wel weten iedereen te zien. Het zou mooi zijn als meer kerken, influencers, politici en andere opinieleiders dat doen. Een vis kan niet vallen, een mens wel.

Congres Duurzame Zorg

Plasmolen - 10 oktober 2026 - Afgelopen vrijdag was ik bij het congres Duurzame Zorg in theater Gooiland te Hilversum. Het was een geslaagd congres, ondanks dat verduurzaming best wat extra impuls kan gebruiken.

Duurzaamheid is gezondheid, was een stelling die regelmatig voorbij kwam. Het lijkt me zeer waar. Duurzaamheid gaat immers over een gezonde leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties. Deze leefomgeving is afgelopen decennia een ziekmaker geworden. Door deze te herstellen, zullen minder mensen ziek worden. Betere preventie is er niet. Helaas is het momenteel wel zo dat zorginstellingen actief bijdragen aan het ziek maken van die leefomgeving. Het is een bizarre paradox. Gelukkig zijn instellingen en hun koepelorganisaties zich hier steeds meer van bewust en wordt middels de Green Deal Duurzame Zorg samengewerkt de negatieve impact van zorginstellingen te verminderen. Dat geldt voor de gehele zorg, zowel ziekenhuizen als huisartsen, maar ook de verschillende vormen van langdurige zorg, farmacie en zorgverzekeraars. Allen waren vertegenwoordigd op het congres, waar vertegenwoordigers van alle koepelorganisaties de nieuwe versie van de Green Deal Duurzame Zorg ondertekenden. Wie niet tekende, was het Ministerie van VWS. Afgelopen jaren had het ministerie de regierol, maar het trekt zich nu terug.

Het congres begon met een aantal keynote sprekers en een panelgesprek. Leuk om te zien was dat mijn geweldig energieke collega Celina Kroon met haar keynote over hooghangend fruit verreweg de meeste handen op elkaar kreeg. Haar verhaal was dat verduurzamen binnen het systeem niet voldoende is, maar systeemverandering nodig is om in 2050 volledig circulair te zijn. Verduurzamen binnen het systeem ziet ze als laaghangend fruit, de systeemverandering als hooghangend. Na de gezonde lunch waren er workshops. Ik was bij een workshop over infectiepreventie. Stellingen leidden tot leuke discussies over wat Celina laaghangend fruit noemt, wat uiteraard ook geplukt en gedeeld moet worden. Na de workshops was er wederom een plenaire bijeenkomst, met Kees Vendrik, voorzitter van het Nationaal Klimaat Platform, als belangrijkste spreker. Hij sprak inspirerend over o.a. mitigatie en adaptatie. Hij legde uit dat klimaatadaptatie inmiddels noodzakelijk is, maar geen waarde oplevert. Het kost alleen maar geld. Mitigatie leidt tot systeemverandering, geeft nieuwe kansen om waarde te creëren. Hiermee sloot zijn verhaal inhoudelijk volledig aan bij het verhaal over hooghangend fruit. De laatste spreker was Mirjam Sterk, Minister van VWS. Haar boodschap: kopieer elkaars goede voorbeelden, dan komt het goed. Schijnbaar is ze dol op laaghangend fruit, maar had ze ook erg slecht geluisterd naar Celina Kroon en Kees Vendrik.

Duurzame leercurve

IJsselstein - 8 oktober 2026 - In 1990 behaalde ik mijn VWO diploma en ging ik studeren. Ik had geen idee wat ik wilde, maar leerde snel wat ik kon. Getallen was ik handig mee en op een financiële opleiding leerde ik over budgettering. Mij werd geleerd dat weggooien en nieuw kopen goedkoper is dan reinigen of repareren. Op mijn vraag of dat niet zonde was van de materialen, werd geantwoord dat geld belangrijker was. Het format van de business case kende maar één kolom en daarin stonden guldens.

In de jaren '00 had ik ontdekt wat ik wilde. Daarvoor ging ik aanvullende opleidingen volgen. Ik ontdekte dat niet alleen de gulden was verdwenen, maar ook de eenzijdige focus. Tijdens mijn opleiding procesmanagement leerde ik over het INK model, waarin de financier één van de stakeholders is. Klanten, leveranciers, medewerkers en de maatschappij zijn daarin allemaal stakeholders, wat een andere blik op vraagstukken geeft.

In de jaren '10 leerde ik over duurzaamheid. Methodieken als true pricing kwamen voorbij, waarin maatschappelijke kosten onderdeel worden van de kostprijs. Persoonlijk vind ik dat zeer aansprekend. Het maakt zeer transparant wat echt besloten wordt, inclusief impact op mens en milieu.

Veel van mijn leeftijdsgenoten zitten inmiddels op managementposities. Met hun opleiding uit de jaren '90 beslissen ze over budgetten. Deze zijn er per boekjaar, dus dat is dan ook de horizon van besluitvorming. Maatschappelijke belangen, de elementen in true pricing, gaan vrijwel altijd over langere termijn. Dat maakt het nu nog steeds ingewikkeld.

Ook in de zorg hebben we een ontwikkeling doorgemaakt waarbij afdelingsbudgetten leidend zijn. Het heeft ertoe geleid dat we aan de ene kant mensen genezen en aan de andere kant veel tijd en geld besteden aan het verkrijgen van schaarse middelen om patiënten te kunnen behandelen. Tegelijkertijd betalen we om massaal dezelfde schaarse middelen na gebruik te vernietigen in een verbrandingsoven en daarmee de lucht te vervuilen om mensen ziek te maken. Dat heeft geen impact op afdelingsbudgetten, dus wat maakt het uit.

Gelukkig wordt dit inmiddels ingezien op bestuurlijk niveau en door jonge professionals op de werkvloer. Laatstgenoemden krijgen van het bestuur de gelegenheid zich te verenigen in Green Teams om zo verandering te realiseren. Het leidt tot een onderstroom die slagen maakt in verduurzaming van de zorg. Financiering is soms een uitdaging, maar in- en externe fondsen bieden meestal uitkomst met steun van bestuur en de daarvoor ingerichte Green Offices. Disposables worden reusables, zonnepanelen komen op daken, afval wordt gerecycled. Ondertussen kijkt de afdelingsmanager naar de cijfers in het lopende boekjaar en vraagt zich verwonderd af hoe het kan dat kosten langzaam afnemen. Soms irritant, zeker als er weer eens financiering geregeld moet worden, soms aandoenlijk, maar uiteindelijk ook best komisch. Nog even, dan zitten de jonge professionals uit de Green Teams op de managementposities.

Hoek van Holland

IJsselstein - 27 september 2026 - Enkele jaren terug heb ik het Pieterpad gelopen, verspreid over vele weekenden en enkele weken in meerdere jaren. Dit loopt van Pieterburen het noorden van Nederland naar de Pietersberg het zuiden. Gisteren ben ik begonnen met het Grote Rivierenpad. Dat loopt van de westkust naar de oostgrens van Nederland. De eerste etappe is van Hoek van Holland naar Maasland. Ik liep deze vanuit hotel Kuiperduin in Hoek van Holland.

Vrijdagavond kwam ik aan in Hoek van Holland. Het was me direct duidelijk dat dit niet het meest welvarende deel van Rotterdam is. Niet op alle panden zat nog evenveel verf en de Scapino leek de meest luxe winkel van het dorp. De coffeeshop was de meest populaire. Het inchecken in het hotel was een ervaring apart. In de loop van de dag kreeg ik een app met een code om de deur te openen en de mededeling dat de kamersleutel in het duidelijk zichtbare sleutelkastje in de entreehal zou hangen. Na aankomst tikte ik de code in en de voordeur ging van het slot. Ik kwam binnen in een hal met links een lounge die verbouwd werd en rechts een kleine, onbemenste receptie. Een sleutelkastje zag ik nergens. Ik keek wat rond en ontmoette een buitengewoon vriendelijke Turkse jongedame. Ze bleek te wonen in de kamer naast degene die dit weekend voor mij was en tevens in het hotel te werken. Gelukig kon zij me de sleutelkaart geven uit een bakje bij de receptie, die ik de rest van het weekend voor zowel voordeur als kamerdeur kon gebruiken. De hotelkamer zelf was compact, maar niet verkeerd. Een bed, zitje en kleine douche met toilet waren voldoende voor een weekend. Er lagen handdoenken en toiletpapier voor één dag. De volgende dag werden deze niet gewisseld, maar gelukkig kon dezelfde aardige jongedame me aan schone handdoeken en een extra rol toiletpapier helpen. Het uitchecken ging door de sleutelkaart in een brievenbus te deponeren, praktisch en eenvoudig.

Mijn wandeletappe liep vanuit Hoek van Holland door een natuurgebied in aanleg, met uitzicht op de industrie aan de overzijde van de Nieuwe Maas. Enerzijds was het geen mooie omgeving, anderzijds werd wel getracht het aantrekkelijk te maken. Op vele plekken stonden bankjes om te zitten. Zolang ik niet te ver weg keek, was het best redelijk groen. Wel viel op dat hier het Westland begint. Er stonden al best veel kassen. Na enkele kilometers vervolgde de route zich over een pad langs de Nieuwe Maas, tot in Maassluis. Dat bleek een leuke plaats te zijn. De buitenwijken zijn ruim opgezet met veel groen, het centrum is historisch en gezellig. Ik lunchte er op één van de terrassen. Daarna was het nog maar een korte afstand tot Maasland, eindpunt van de eerste etappe. Ik zocht een bushalte op en nam deze naar een metrohalte in Maassluis. De metro nam me mee terug naar Hoek van Holland.

Iets langer verblijvend in Hoek van Holland, bleek het wel een gezellig dorp te zijn. Mensen zijn vriendelijk en de sfeer is gemoedelijk. De boot naar Harwich vertrekt er vlakbij het centrum en de in 2019 aangelegde metrohalte 'Hoek van Holland Haven'. Sinds 2023 rijdt deze metro ook door naar het strand, wat de verbinding heel snel maakt. Na mijn wandeling zaterdag nam ik dit stukje metro ook nog even. De metro stopt zo ongever op het strand, direct bij wat toeristische winkels en strandtenten. Even verderop is de monding van de Nieuwe Maas in zee, met daarnaast strandhuisjes van Landal. Terug in het centrum, dineerde ik bij het lokale Chinese restaurant. Het was een gezellige gelegenheid waar het goed eten was. Goed drinken was het aan de overzijde daarvan, bij café Prins Hendrik op de hoek van de Prins Hendrikstraat en het nette, gezellige dorpsplein. Twee vrolijke jongedames stonden achter de bar en deden de bediening. Ze hadden geen enkele moeite met het gezellige doch zeer diverse publiek, al dan niet voorzien van iets te veel alcoholische consumpties. Ik genoot er van de sfeer en uiteraard ook wat drankjes, zonder dat te veel te laten worden. Slapen deed ik er wel goed op, in de twee nachten bij hotel Kuiperduin. De eerste etappe en Hoek van Holland zijn me goed bevallen. Mijn herinnering aan het Pieterpad was dat het leuk is actief te wandelen en ondertussen Nederland beter te leren kennen. Mijn ervaring dit weekend was niet anders, een goede reden om binnenkort de volgende etappe naar Geervliet te gaan lopen.

Kunstnacht Nijmegen

Plasmolen - 20 september 2026 - Gisterenavond was de Kunstnacht in Nijmegen. Tickets verkrijgen was een hele kunst, de avond hier en daar kunstig.

Het leek me leuk, zo een Kunstnacht, dus ik wilde kaartjes kopen. Dat bracht me naar een website waar ik mijn gegevens in moest vullen. Het beperkte zich niet, zoals gewoonlijk, tot naam en email. Adres, geboortedatum, telefoonnummer, geslacht: zo ongeveer alle persoonsgegevens werden gevraagd voor aanschaf van een ticket. Na twee tickets besteld te hebben, werd gevraagd deze te 'personaliseren'. Wederom moesten al deze gegevens ingevuld worden. Voor de tweede ticket moest dat nogmaals. Hierbij mochten de gegevens niet overeen komen. Twee tickets op hetzelfde mailadres, kon dus niet. Nu bleek dat ook niet nodig, na betaling konden de tickets gedownload worden. Dat deed ik. Beide tickets kregen daarbij dezelfde bestandsnaam, waardoor het tweede ticket de eerste over schreef. Na dat aangepast te hebben, printte ik de tickets. Mocht een telefoon uitvallen, heb ik deze nog. De avond voor de Kunstnacht downloadde ik een op zich handige app met het programma. Tot mijn verrassing las ik dat de avond zelf de tickets weer omgeruild moesten worden voor polsbandjes om toegang te krijgen tot de voorstellingen. Waarom deze extra rij en papierverspilling nodig was, heb ik niet kunnen vinden. Het laten zien van een A4 of telefoons hetm lijkt mij net zo snel gaan als het checken van polsbandjes, dus die reden zal het hopelijk niet hebben.

De Kunstnacht zelf was gezellig. Meerdere mensen liepen door de stad en op de locaties met optredens hing een goede sfeer. Bij De Lindenberg zag ik een repetitie van Theater Oostpool. Dit was goed georganiseerd binnen De Lindenberg en boeide mij zeker wel. Met speciale verlichting en geluiden liep ik sfeervol door museum De Bastei. Op De Kaaij had in het idee dat meegedaan werd zonder veel aan te passen. Er werd wat op de pijler van de Waalbrug geprojecteerd, maar echt goed zichtbaar was dat niet. Verder hing er de gewoonlijke ontspannen sfeer, zonder bijzonderheden. Op het Mariënburgplein stond een groot scherm. Er draaide een film met een man die maakt door de woestijn rende. De bibliotheek vind ik leuker. Daar kon je meedoen met circus attributen, voornamelijk hoepels. Het was leuk te zien welke souplesse de heupen van ietwat oudere deelnemers wel en niet meer hadden. Op het halve uur was een optreden van een professionele circusact. Ik verwachtte een wat uitgebreider optreden met meerdere acts. Het bleek één act met lichtgevende hoepel te zijn, van minder dan tien minuten. Leuk, maar wel heel beperkt. Bij Lux was de bar gezellig druk, voor de afronding van de avond een prima bestemming.

Extremisme in beleid

Plasmomen - 19 september 2026 - Afgelopen week was het weer raak met protesten in Nederland. In Opheusden kon de gemeenteraad niet naar buiten na een vergadering over asielopvang. Zaterdag werd de A12 weer geblokkeerd, deze keer bij Zevenaar. Aan de andere kant van deze snelweg, op het Malieveld, liet aggressief rechts zich gelden.

Opheusden is een Gelders dorp op de Bible Belt. Tot nu toe haalde het alleen marginaal het nieuws met rellen tijdens oud en nieuw, wat de jeugd daar als leuke traditie schijnt te ervaren. Terwijl deze week in het gemeentehuis werd vergaderd over opvang van asielzoekers in de gemeente, werd buiten geschreeuwd, gevochten en met zwaar vuurwerk gegooid. Raadsleden konden het gemeentehuis niet veilig verlaten. Zevenaar was zaterdag door Extension Rebellion uitgekozen om de A12 te blokkeren. Hoewel ook ik vind dat fossiele energie afgebouwd moet worden, zie ik het blokkeren van snelwegen niet als oplossing. Het is irritant, gevaarlijk en volgens mij ook contraproductief. Het gaat dan immers over de actie i.p.v. het klimaat. Extreem rechts stond tegelijkertijd op het Malieveld met racistische en xenofobe geluiden en een forse hoeveelheid geweld tegen elkaar en de politie. Uiteindelijk zijn het allemaal extremistische protesten om standpunten duidelijk te maken.

Een mening verkondigen moet kunnen, maar geweld niet. Dat is over het algemeen de reactie van politici en bestuurders. Misschien moeten we hiermee stoppen en duidelijk maken dat ook bepaalde meningen uitermate onwenselijk zijn. Racistische en discriminerende standpunten zijn niet voor niets in tegenspraak met artikel 1 van de grondwet. M.i. is de vrijheid van meningsuiting een groot goed, maar overschrijdt xenofoob gedachtegoed de grenzen van elementair fatsoen. Zonder xenofobie direct strafbaar te maken, mag dit in bewoordingen best wat steviger veroordeeld worden.

Al deze protesten komen wel ergens vandaan. Nederland heeft een stikstofcrisis, voornamelijk als gevolg daarvan een schrijnend woningtekort. Klimaatbeleid schiet aan alle kanten tekort, zowel de preventieve als adaptieve maatregelen. Netcongestie is inmiddels net zo normaal als de opkomende zon. De asielopvang heeft een capaciteitstekort wat continu tot noodmaatregelen leidt. De geestelijke gezondheidszorg stroomt aan alle kanten over. Het wegennet kent net zoveel files als achterstallig onderhoud, maar slechts weinig echt deuglijke bruggen. Het onderwijs tenslotte leidt jongeren op zonder taalvaardigheid bij te brengen, om maar te zwijgen over goede interpretatie van nieuws en opinies in tijden van social media en nepnieuws. Natuurlijk gaat ook heel veel goed en helpt de geopolitieke situatie niet mee, maar deze optelsom is te groot. Sinds 2010 wordt Nederland, op één jaar na, geregeerd door coalities met VVD, CDA en D66. Het absolute dieptepunt was weliswaar het jaar zonder CDA en D66, maar één jaar creëert niet deze optelsom. Daar is toch echt meerdere regeerperiodes tekortschietend beleid voor nodig. Protesten als afgelopen week zijn nergens goed voor, dat geldt echter evenzeer voor jarenlang tekortschietend beleid. Willen we extremisme bestrijden, lijkt radicale verandering van beleid noodzakelijk. Hopelijk dringt dit besef ook door bij gematigde partijen in Den Haag, ter voorkoming van nog meer extremisme.

Parlementaire enquete Corona

IJsselstein - 16 september 2026 - De corona pandemie ligt gelukkig alweer enkele jaren achter ons. Medio 2022 verdwenen de laatste maatregelen en was corona niet meer dan een ander relatief onschuldig virus geworden. Afgelopen maanden was de parlementaire enquete corona, waarmee de Tweede Kamer wil leren van wat destijds allemaal gebeurde. Enerzijds was het weinig verasend, anderzijds bevestigde het ernstige vermoedens.

Het was maart 2022 toen toenmalig premier Rutte een nationale toespraak hield en de eerste lockdown inging. De maanden ervoor had de pandemie al toegeslagen in China en Italië. Zelf zag ik in die week cijfers waarin de Italiaanse situatie was geëxtrapoleeerd naar de Nederlandse situatie en ik schrok me rot. Dat deed iedere betrokkene, zo ook in het kabinet en het parlement. Een periode van maatregelen om de pandemie in te dammen volgde. Hierbij was het in de eerste maanden volstrekt onduidleijk wat gebeurde en wat wel en niet zou werken om de pandemie in te dammen. Dat was ook te zien in de adviezen van deskundigen in het Outbreak Management Team (OMT) en de beleidskeuzes van het kabinet. Beide leken soms net zo veranderlijk als het weer, wat in deze periode ook begrijpelijk was. Verschillende landen maakten verschillende keuzes en het werkte allemaal wel of niet. Het verloop van de pandemie in de diverse landen was redelijk gelijk. Soms ging het wat sneller, soms wat langzamer. Na verloop van maanden veranderde de situatie. Er werd meer duidelijk over het virus en de invloed van menselijk gedrag daarop. Nog later kwamen vaccins, die de situatie weer veranderden. Het beleid kwam steeds meer ter discussie te staan. Sluitingen van scholen, specifiek toegangsbeleid voor de horeca en een avondklok leverden stevige discussies op over nut, noodzaak en menselijke maat. Het werd steeds meer de vraag of (neveneffecten van) maatregelen wel in verhouding stonden tot het doel. Ondertussen muteerde het virus naar mildere varianten waar vrijwel geen mensen dood aan gingen. Eind 2021 werd duidelijk dat de pandemie voorbij was. Nederland kreeg nog een "vergis lockdown" omdat die duidelijkheid niet 100% zeker was voor het OMT en het kabinet, om begin 2022 alle maatregelen op te heffen.

De parlementaire enquetecommissie had voor de openbare verhoren gekozen voor verhoor van vertegenwoordigers van alle destijds belangrijke groepen. Dat betekent dat niet uitsluitend politici werden gehoord, maar ook bijvoorbeeld leden van het OMT. Zelfs critici zonder formele positie uit die tijd werden gehoord, zoals Maurice de Hond die vanuit zijn achtergrond in data-analyse stevige kritiek uitte op OMT en kabinet. Het meest opzienbarend was het openbaar verhoor van oud minister Ferd Grapperhaus. Zijn appjes werden openbaar gemaakt. Hij liet zich in een appje aan collega minister Hugo de Jonge nogal laatdunkend uit over collega minister Arie Slob van Onderwijs. Slob was "een soepjurkje" en "een jankerd". De burgemeester van Nijmegen, Hubert Bruls, kon "de ziekte krijgen". Die van Breda, Paul Depla, had "geen ruggengraat". "Afreageren van frustraties", zei de oud-minister van Justitie erover. Oud premier Mark Rutte vertelde het normaal te vinden dat ministers op die manier frustraties afreageren. Mij lijkt het van een andere orde. Bijvoorbeld een collega bestuurder(en partijgenoot) "de ziekte wensen" is niet alleen onaardig. Het gaat overduidelijk over de persoon, niet over de inhoud. Spelen op de man, niet op de bal, heet dat in sporttermen. Daarmee getuigt het van geen enkel moreel besef. Mij lijkt dit daarom de belangrijkste les van deze parlementaire enquete. Op het moment dat bestuurders zonder moreel besef het voor het zeggen krijgen, heeft dat altijd zijn effect op bestuur. Besturen zonder moreel besef, leidt tot maatregelen zonder menselijke maat. Zo bleek tijdens de enquete ook dat vrijwel niemand de avondklok wilde of nodig achtte. Het is een typisch voorbeeld van een maatregel die er bij bestuur met moreel besef nooit gekomen was, wat ook bleek uit de getuigenis van o.a. oud minister Ollogron. Het is te hopen dat de Tweede Kamer deze les over moreel besef durft te trekken.

Beroepsdeformatie in Frankrijk

Parijs - 28 augustus 2026 - "Dat is beroepsdeformatie", kreeg ik te horen toen ik een afvalbak op de foto zette. Misschien is dat zo. Toch is het interessant om tijdens zo een weekje Frankrijk naar de verschillen met Nederland te kijken.

Ik was in Parijs en in La Rochelle. Parijs is een wereldstad en dat is te merken. Alle nationaliteiten zijn aanwezig. De stad is ingericht op meertaligheid. Zo worden de mededelingen in de metro in Frans, Engels en Spaans omgeroepen. In restaurants en winkels is de Engelse taal net zo gewoon als de Franse, vergelijkbaar met de situatie in Nederland. Restaurants bieden veelal 'service continu', daarmee inspelend op de etenstijden van verschillende gasten. Fransen zelf lunchen uitgebreid en dineren laat, pas na 19.00 uur. Mooi om te zien is hoe een stad van deze grootte in beweging blijft. Het uitgebreide metronetwerk is hierbij onmisbaar en standaard druk. Boven de grond blijft het verkeer hierdoor ook in beweging. Als voetganger vind ik het hierbij opvallend dat rode stoplichten door de meeste voetgangers ter kennisgeving worden aangenomen. Regelmatig was ik één van de weinigen die er voor wachtte. Gelukkig reageerden automobilisten wel op zebrapaden, waardoor oversteken wel veilig mogelijk was.

La Rochelle is een typisch Franse toeristenplaats. Er waren ook wel Nederlanders, Belgen en Engelsen op vakantie, maar het merendeel was Frans. Bij horecagelegenheden sprak men Engels en had men ook wel Engelstalige menukaarten, maar de standaard was Frans. Het straatbeeld was ook minder divers dan in Parijs. Wat hetzelfde was, waren de afvalbakken waar ik er één van fotografeerde. In Frankrijk kent men niet het uitgebreide onderscheid wat Nederland heeft, maar zijn er maar twee stromen: recyclebaar en rest. Waarschijnlijk zit er achter de stroom recyclebaar, met zowel plastics, blik als papier, een uitgebreide nascheiding. Hoewel het even wennen is, heeft het ook een bepaalde eenvoud. Of het resultaat in recycling hiermee beter is dan in Nederland, heb ik geen idee van. Het zou interessant zijn om de verschillende Europese systemen eens te vergelijken, in inzamelmethodiek, verwerking en recyclingresultaat. Het lijkt me een leuke zakenreis, na een heerlijke vakantie met klein beetje beroepsdeformatie.

La Rochelle

Parijs - 27 augustus 2026 - Afgelopen vier dagen was ik in La Rochelle, gelegen aan de France oceaankust in Normandië. Het bleek een gezellig toeristisch plaatsje.

De eerste dag wandelde ik naar Le Minimes. Het is een zuidelijk gelegen wijk aan het strand, met daarbij diverse restaurantjes. De weg er naartoe ging langs een grote jachthaven met voornamelijk zeilboten. Het strand vond ik niet zo gek groot, maar bleek toch het grootste van La Rochelle te zijn. Er zijn meer havens dan stranden.

Dag twee stond Ile de Re op het programma. Het is één van de eilanden voor de kust van La Rochelle. In Nederland het meest bekende eiland is Fort Boyard. Ile de Re is groter, dichterbij en met La Rochelle verbonden door een brug. Ik nam de bus vanaf La Rochelle het eiland op. Enkele haltes verderop het eiland stapte ik uit, om vanaf daar terug te lopen naar het busstation aan de voet van de brug. Onderweg zag ik grotere stranden en veel witte huizen met wit ommuurde tuinen. Hier staat het eiland om bekend. In een dorp genoot ik bij een boulangerie van een lunch, bij een strandtent van een verkoelend drankje.

De derde dag wandelde ik door La Rochelle zelf, o.a. door het park. In het park bevindt zich een kleine, gratis toegankelijke dierentuin. Exotische dieren zijn er niet, maar wel een leuke verzameling dieren welke van nature in Europa leven.

Eten deed ik alle avonden bij restaurant Le Verre Luisant aan de oude haven. Het had een gevarieerd aanbod, het smaakte allemaal goed en de bediening was vriendelijk. De eerste drie avonden zaten we uitgebreid op het terras. De laatste avond was dat ook het plan. Na het hoofdgerecht kwam een windhoos met bijbehorende regen, dus verplaatsten we samen met de andere gasten naar binnen. De eigenaresse vond dat schijnbaar ingewikkeld. In paniek bleef ze geen en weer lopen. Gelukkig hield haar man overzicht en bleef het overige personeel ook gewoon aan het werk, waardoor het enkel vermakelijk was. De volgende gangen bleven gewoon op tafel komen en smaakte er niet minder om.

Vanmorgen deed ik nog een kop koffie bij het café waar ik diverse keren ontbeten en gedronken had. Wat ik ook probeerde in mij beste Frans, het personeel daar bleef vriendelijk in het Engels antwoorden. Zo gebeurde dat ook vanmorgen. De serveerster was ook bij de laatste keer afrekenen erg aardig: "Have a good trip. I am gonna miss you!."

Op reis in Parijs

Parijs - 23 augustus 2026 - Vandaag neem ik de trein van Parijs naar La Rochelle. Twee dagen terug nam ik de trein naar Parijs. De stad is voor mij nog steeds aansprekend.

Nadat ik vrijdagavond was aangekomen en had gegeten, nam ik de metro naar het meest bekende punt van Frankrijk: de Eiffeltoren. Het was gezellig druk in de omgeving, met volop toeristen die de bijzondere toren bewonderden. Daarna nam ik nog een drankje in het hotel, het Ibis hotel bij Montparnasse. De toren van Montparnasse staat er vervallen bij, maar de omgeving is niks mis mee. Rondom het station is het levendig, met vele restaurants en kiosken. Wat opvalt, is dat het overal op straat schoon en opgeruimd is. Dat toont netjes, maar maakt het ook sociaal veilig. Het hotel ligt enkele straten van het station en de toren. Voor Parijse begrippen is het een geweldig hotel. De entree is ruim, evenals de kamers. Ik trof een heerlijk rustige kamer aan de achterzijde van het gebouw. Vergeleken met andere hotels welke ik in Parijs gehad heb, is het een ongekende luxe.

Zaterdag deed ik een wandeling langs de bekende toeristische punten. Vanuit het hotel wandelde ik eerst naar Jardin du Luxembourg. Het was op zaterdagmorgen erg levendig, met sportende en buiten levende Parijzenaren. Het is dit soort parken wat de stad met eindeloos veel appartementen leefbaar houdt. Vandaar vervolgde ik mijn weg naar de Notre Dame. Opvallend was de immense rij in naar binnen te gaan, waarin ik niet aansloot. De achterzijde staat nog in de steigers na de brand van 2019, maar de voorzijde is nog steeds prachtig. Mijn weg vervolgde ik langs de Seine, waarlangs mensen genoten van de zon. Bij het Louvre zag ik een iets minder lange rij, welke ik voor deze dag ook liet voor wat het was. Via de Place de la Concorde liep ik over de Champs Elizee naar de Arc de Triomphe. Met dit rondje had ik vrijwel alle bekende toeristische punten weer gehad en vooral genoten van de stad. Bij de Eiffeltoren nam ik de metro weer terug naar Montparnasse. Daar genoot ik van een fijne maaltijd in een restaurant op het plein voor het station, met zicht op de toren van Montparnasse.

Later op de avond nam ik een drankje op een terras bij een café nabij het hotel. Zoals het hoort in Frankrijk, smaakte de wijn magnifiek. Het voornamelijk jonge Franse publiek om mij heen genoot meer van bier, vapes en shag. Ik vind het opvallend te zien dat vrijwel iedereen rookte. Schijnbaar is dat in Frankrijk toch nog meer gewoonte dan in Nederland. Komende dagen ga ik ontdekken of dat in La Rochelle ook zo is. Donderdag ben ik weer terug in Parijs.

Herfst in augustus

IJsselstein - 16 augustus 2026 - Vanmiddag liep ik langs de Mookerplas in Plasmolen. Het gras was net zo geel als het zand, de bomen kregen herfstkleuren. Wie dit half augustus ziet en nog steeds beweert dat het wel goed gaat met de natuur in Nederland, lijkt mij wat te missen. Afgelpen vrijdag protesteerden boeren weer massaal tegen maatregelen om de natuur te beschermen. Dat ging hopeloos mis.

De herfstkleuren komen door droogte, veroorzaakt door klimaatverandering. Nooit was een zomer zo lang zo heet als dit jaar, na drie voorgaande zomers die gemiddeld nog nooit zo warm waren. Dat is wat anders dan de stikstofproblematiek, wat onderwerp was van het boerenprotest. Het stikstofprobleem is de te grote hoeveelheid schadelijke stikstofverbindingen (zoals ammoniak en stikstofoxiden) die in de natuur terechtkomt. Dit verzuurt en vermest de bodem, waardoor kwetsbare planten en dieren verdwijnen en de biodiversiteit afneemt. Uiteindelijk is dit probleem wel vergelijkbaar met het klimaatprobleem. In beide gevallen veroorzaken te grote emissies een probleem in de natuur. Zo stoot de intensieve veeteelt veel methaan uit, wat een broeikasgas is wat tot opwarming van de aarde leidt. Als we willen dat Nederland leefbaar blijft voor volgende generaties, is er dus alle reden de argrarische sector minder intensief te maken, Dat kan ook. Het merendeel van het vlees wordt geëxporteerd, het mereendeel van (de grondstoffen voor) veevoer geïmporteerd. Wereldwijd meer lokaal produceren is dus geen scenario waarbij voedselzekerheid op het spel staat, al helemaal niet voor Nederland en/of Europa. Het vraagt wel om een andere wijze van veeteelt en landbouw, met andere business modellen. Onderdeel daarvan is afslanking van de veestapel, met minder intensieve veeteelt en meer biologische landbouw. Alleen op die manier kan de argrarische sector weer gaan bijdragen aan een gezonde toekomst, met biodiversiteit en klimaatneutraal. Het betekent wel verandering, waar de boerenprotesten zich tegen richten.

Het ging ontzettend mis op de A59. Daar reden tractoren op de snelweg. Dit veroorzaakte een file waar een auto achterop reedt, met twee doden en zes gewonden tot gevolg. Natuurlijk moeten automobilisten vooruit kijken en afstand houden en is de bestuurder van de achterop rijdende auto schuldig. De tractoren hebben echter ook bewust een gevaarlijke situatie gecreëerd waarin dit soort ongelukken in een klein moment van onoplettendheid gebeuren. Er zijn drie soorten files. De eerste wordt veroorzaakt door drukte. De snelheid neemt dan langzaam af en op een bepaald moment staat het stil. Dit leidt zelden tot ongelukken. De tweede betreft wegwerkzaamheden. Deze leiden tot versmallingen van wegen, met minder banen of smallere banen. Dit wordt voorbereid en op de weg zelf tijdig aangegeven. Ook dit levert weinig gevaar op. De derde en laatste betreft blokkades. Deze kunnen veroorzaakt worden door ongelukken of pechtgevallen, maar ook door bijvorbeeld demonstraties, grenscontroles of rode kruizen. Wie als activist op een snelweg gaat zitten, als boer met een tractor de snelweg op rijdt, als agent het verkeer blokkeert voor een controle of als ambtenaar bij Rijkswaterstaat boven alle banen een rood kruis aanzet, creëert een gevaarlijke situatie met grote kans op ongelukken tot gevolg. Het ongeluk gebeurde op de heenweg, naar de demonstratie toe. De boeren die op de terugweg wederom met hun trekker de snelweg op draaide, begrijp ik echt niet. Demonstreren mag, ook als het tegen je eigen gezonde toekomst is. Na een dodelijk ongeluk nogmaals dezelfde gevaarlijke situatie creëren, gaat volgens mij voorbij aan iedere vorm van medemenselijkheid.

Hittestress

IJsselstein - 5 augustus 2026 - Vandaag was ik in Rotterdam. Het was zo een 27 graden in de stad en met een briesje voelde dat nu lekker aan. Na weken met veelvuldig temperaturen boven de 30 graden, is dat niet zo gek. Klimaatopwarming lijkt nu echt goed merkbaar te worden.

Het was in 1976 ook warm. Bedrijven moeten wel winst kunnen maken. Ondernemers mogen niet teveel last hebben van regels. Boeren zorgen wel voor ons eten. Electrisch rijden is duur. Nieuw plastic is goedkoper dan recyclaat. Vliegen is zo lekker snel. Branden worden aangestoken. Chinese webshops hebben ook goed spul. Het is allemaal waar. Jarenlang is er beleid gevoerd waarbij overheid en bedrijfsleven inzetten op winstmaximalisatie, goed voor de economie. Deze week nog werd bekend dat Shell meer gaat investeren in fossiele brandstof en hernieuwbare energiebronnen afstoot aan Total Energies. Wat ook waar is, is dat 2023, 2024 en 2025 mondiaal de warmste jaren waren sinds het begin van de metingen. De verwachting is dat 2026 dit gaat overtreffen. Dit wordt niet veroorzaakt door natuurlijke oorzaken, maar door broeikasgassen. Deze komen vrij bij veeteelt, dus veel bij intensieve veeteelt, en bij verbranding van fossiele stoffen als olie en gas. Dat laatste gebeurt in energiecentrales, productiebedrijven, auto's en vrachtwagens en bij afvalverbranding van o.a. plastics. Hoewel winstmaximalisatie op korte termijn goed is voor de economie, is op lange termijn een economie niet houdbaar zonder goede ecologie. Bij droogte en andere weersextremen, sterke afname van biodiversiteit, alsmaar oplopende temperaturen en extreme toename van zorgkosten wordt het immers lastig geld verdienen. Momenteel lopen bijvoorbeeld transportkosten enorm op doordat het waterpeil in de Rijn te laag is om vol beladen te varen. Dat is typisch zo een voorbeeld waarbij geld verdienen niet mogelijk is zonder goede ecologie.

Dit lijkt het eerste jaar dat de gevolgen van klimaatopwarming echt goed merkbaar zijn in Europa. In Nederland was nog nooit zo vroeg in het jaar een hittegolf en was er nog nooit zoveel droogte als op dit moment. Spanje en Frankrijk kenden echt grote natuurbranden, maar ook op de Veluwe en bij Venray zijn forse natuurbranden geweest die vele hectaren natuur in as gelegd hebben. Daarbij mag in Nederland van geluk gesproken worden dat materiele schade aan o.a. huizen is voorkomen. Ondertussen heeft CDA eurocommissaris van klimaat Wopke Hoekstra matregelen genomen om de economie vooruit te helpem. Bedrijven krijgen langer de tijd voor de uitstootreductie en het EU-emissiehandelssysteem (ETS) wordt ontlast om de concurrentiekracht te redden. Feitelijk doet hij er nog een paar graden klimaaropwarming bij. De concurrentiekracht van fossiele bedrijven zal er zeker baat bij hebben. De zo noodzakelijke innovatiekracht om te komen tot duurzame verdienmodellen zal er echter alleen maar minder op worden. In Nederland wordt dit effect deels gecompenseerd door CO2 heffing bovenop de Europese heffingen. Dit maakt o.a. verbranding van afval duurder. Wat niet gebeurt, is ingrijpen aan het begin van de keten zodat afval voorkomen wordt. Extra belasten van fossiele grondstoffen zou aanzienlijk meer effect hebben. Hiermee wordt immers gebruik van recyclaat en andere hernieuwbare grondstoffen gestimuleerd, wat afvalverbranding voorkomt. Dat gebeurt echter niet. Schijnbaar willen de politici er de komende jaren nog warmer bijzitten. Ik ben benieuwd wanneer de hittestress zo veel wordt wel dat we wel effectief beleid gaan krijgen.

Warme dag, koele drank

Plasmolen - 26 juni 2026 - Terwijl de temperatuur vandaag steeg naar bijna veertig graden, zocht ik koelte in het vernieuwde Valkhof Museum en nam ik 's avonds een verkoelend drankje. Dat laatste was heerlijk, maar sterk afgeraden door de Gezondheidsraad.

Het Valkhof Museum is afgelopen jaren grondig verbouwd. Momenteel ligt het plein ervoor nog open, maar het museum zelf is weer toegankelijk. Er waren twee tentoonstellingen. Beneden was de 'Mens op de grens'. Dit ging over Nijmegen van de prehistorie tot nu, met o.a. aandacht voor vrijheid. In één zaal was het mogelijk zelf geeltjes te plakken met wensen over vrijheid. Zo ontstond, in samenhang met andere werken, ter plekke een actueel kunstwerk over het verlangen naar vrijheid. "Vrede. Vrijheid. Lief hebben. Laten leven." schreef ik op mijn briefje. Boven was de tentoonstelling 'Van binnenuit'. Hier is te zien hoe kunstenaars aankijken tegen verschillende emoties. Ik vond de verhaallijn minder boeiend dan beneden, maar er hing één werkelijk schitterend schilderij van een vrouw (zie foto). Het leek of de ogen me nog indringender aankeken dan Mona Lisa in het Louvre deed.

's Avonds zat ik voor mijn chalet en nam een heerlijk verkoelend glaasje rosé. De Gezondheidsraad raadt dit tegenwoordig af. Daar waar voorheen één glaasje per dag als gezond werd gezien, wordt nu alcoholvrij leven geadviseerd. Zelf zal ik dit advies niet opvolgen. De argumenten zijn dat het positieve effect op hart- en vaatziekten niet onomstotelijk bewezen is, maar alcohol wel negatieve schade berokkend aan organen als de lever, de alvleesklier en de keel. Daarnaast kan het in o a. het verkeer aanzienlijke gezondheidsschade voor derden ontstaan. Dat lijkt me allemaal net zo helder als Heineken bier, maar ik heb toch vraagtekens of dat effect al substantieel is bij enkele glaasjes per week. Zoals tot nu toe werd gesteld, veel mensen hebben met alcohol een doseringsprobleem. Dat is er niet bij één glas rosé na een warme zomeravond, dat is er wel bij iedere week een krat bier. Verslavingsarts Robert van der Graaf schreef n.a.v. de advies van de Gezondheidsraad het volgende: "Dat betekent niet dat niemand ooit nog een glas wijn, bier of sterke drank mag drinken. Mensen drinken om allerlei redenen: smaak, gezelligheid, traditie, een goed gesprek of soms om de scherpe randjes van de dag af te halen. Prima. Maar niet langer omdat de wetenschap zou zeggen dat alcohol goed is voor het hart. En niet langer omdat het zou voeden. Dat is wat mij betreft de grootste winst van dit advies. Alcohol is niet veranderd. Onze taal wel. Voeding voedt. Medicijnen behandelen. Alcohol doet geen van beide." Dat is net een andere nuance die het advies aannemelijk maakt, maar maakt mijn verkoelende drankje een stuk minder ongezond.

Winkelen bij de Makro

IJsselstein - 21 juni 2026 - Voor theater Pantalone kom ik regelmatig bij de Makro in Vianen. Ook afgelopen maandagavond was ik daar weer. Ik kon me weer eens verbazen.

Enkele jaren terug werd de winkel heringedeeld. Dat duurde en duurde en ondertussen klopte niets van de bebording. Enige logica in de lokatie van artikelen was volledig verdwenen. Na enkele weken had ik mijn verbazing daarover gedeeld op de contactmogelijkheid op de website. Tot mijn verrassing werd ik teruggebeld door de manager van de Makro Vianen. Hij begreep mijn verbazing, vertelde open wat er allemaal mis gegaan was. Er was van geleerd en het zou een volgende keer anders gaan. Snel daarna kwam er orde in de chaos en de jaren daarna was het ordentelijk.

Enkele weken terug kwam ik binnen bij de Makro. Er werd weer heringedeeld. Artikelen waren niet te vinden, bebording klopte niks meer van. Ik herinnerde me mijn gesprek met de manager van enkele jaren terug en was benieuwd hoe lang het nu zou duren. Twee weken terug trof ik dezelfde puinhoop, vanavond wederom. Ook het personeel zal weinig overzicht hebben, want veel vakken waren leeg. Niks geleerd, was mijn conclusie. Bij de kassa zag ik een rij, dus koos ik voor de zelfscan. Na het scannen van de artikelen klikte ik op de knop "afronden en betalen". Vervolgens kwam een vraag in beeld: "Heeft u alle artikelen gescand en wilt u afrekenen?" Ik vroeg me oprecht af of er ooit iemand op "nee" geklikt heeft.

Duurzame zorglogistiek deel 3

IJsselstein - 20 mei 2026 - Regelmatig wordt ik benaderd door collega's uit andere organisaties met vragen over duurzame logistiek in de zorg. In drie bijdragen leg ik uit hoe ik tegen duurzame logistiek in de zorg aankijk. Deze derde en laatste bijdrage gaat over afvalbeheer.

Sturen op duurzaam afvalbeheer begint niet bij de afvalbak, maar bij Inkoop. Het meest duurzaam is zo min mogelijk afval. Ontstaat toch afval, is verwerking met behoud van grondstoffen, recycling dus, het meest duurzaam. Van belang is daarom om zo in te kopen dat zo min mogelijk afval ontstaat en afval wat ontstaat goed recyclebaar is. Inkoop van reusable i.p.v. disposable leidt tot aanzienlijke levensduurverlenging en daardoor minder afval. Producten en verpakkingen die ontworpen zijn voor recycling, kunnen in de afvalstatus weer grondstof worden. Is dat niet, is vernietiging de enige optie. Ontwerp voor recycling is dus ook een belangrijk aandachtspunt bij Inkoop. Het laatste wat van belang is, is stimuleren van de vraag naar recyclaat. Is deze er niet, zal afval immers niet gerecycled worden. Inkoop van producten van recyclaat i.p.v. nieuwe grondstoffen is daarom eveneens in belang van duurzaam afvalbeheer.

Is een product of verpakking eenmaal afval, is de goede mix van bron- en nascheiding van belang om zo veel mogelijk afval gerecycled te krijgen.

Het meeste afval wat een ziekenhuis heeft, hebben particulieren en andere organisaties ook. Hier zitten veel recyclebare stromen bij. Voorbeelden zijn papier, karton, glas, plastic verpakkingen, etensresten en bouw- en sloopafval. De grootste slag in recycling wordt gemaakt door hierbij aan te sluiten. Van belang is wel om dit goed te faciliteren in de gehele keten. Dat betekent bronscheidingsets i.p.v. losse afvalbakken in het gebouw, aanbieden van alle afvalstromen in de afvalruimtes bij de afdelingen en een goed geoutailleerd milieuplein waar kundige medewerkers afval goed kunnen controleren en verpakken voor het richting afvalverwerker gaat.

Lastiger zijn de afvalstromen die specifiek voor de gezondheidszorg zijn. Er zijn veel initiatieven om kleine monostromen apart in te zamelen en te verwerken, bij voorkeur tot producten die weer terugkomen in het ziekenhuis. Dat klinkt leuk, maar het is iedere keer weer de vraag hoe duurzaam dit is. Een aparte afvalstroom betekent direct aparte bakken of containers, extra ruimte extra transport. De energie die dit kost, moet wel opwegen tegen de winst van een extra afvalstroom. Soms is het zeker wel de moeite waard. Een mooi voorbeeld is inpakmateriaal van de CSA. Dit komt vrijwel uitsluitend vrij bij de operatiekamers, is goed herkenbaar voor medewerkers die het afval moeten scheiden en betreft een fors volume waardevol materiaal wat eenvoudig te recyclen is. Dat samen maakt het zeer rendabel en gebeurt daarom ook in veel ziekenhuizen. Is de keuze gemaakt aan de bron te scheiden, zijn er een paar belangrijke spelregels bij implementatie. De eerste is duidelijke communicatie. Mensen moeten wel weten wat in welke bak kan, anders gebeurt het niet. De tweede is van achter naar voren organiseren, d.w.z. eerst de afvoer regelen en dan pas beginnen met inzamelen. Wordt ingezameld zonder gescheiden afvoer, is draagvlak onmiddellijk weg. De derde is anonimiteit zoveel mogelijk voorkomen. Mensen die zich gekend voelen, scheiden beter afval dan mensen die zich niet gezien wanen.

Uitdagend zijn nu nog de gevaarlijke afvalstoffen die specifiek voor de gezondheidszorg zijn. Voor de afvalmarkt als geheel betreft dit kleine volumes, maar voor een ziekenhuis is het gemiddeld zo een tien tot vijftien procent van het afval. Momenteel zijn er geen mogelijkheden voor recycling, niet voor infectieus afval en niet voor geneesmiddelen. Wel worden er stappen gezet in innovatie. Zo is het mogelijk infectieus afval te decontamineren, waardoor laagwaardige nuttige toepassingen al wel mogelijk zijn. In het UMC Utrecht doen we dit i.s.m. SimpleComply. Behoud van grondstoffen is dat nog niet. Stimuleren van innovatie en verduurzaming is voor deze stromen noodzakelijk om als gezondheidszorg volledig circulair willen worden. Momenteel is bij mijn weten Blue2Green als enige partij concreet bezig met innovatie op dit vlak, dus deze partij verdient m.i. steun.

Samengevat, duurzaam afvalbeheer in de zorg begint bij Inkoop. De goede mix van bron- en nascheiding maakt vervolgens recycling van zoveel mogelijk afval mogelijk. Intern is het goed faciliteren van afvalinzameling van belang. Voor generieke afvalstromen die ook buiten de zorg veel voorkomen, kan aangesloten worden bij de mogelijkheden die de markt biedt. Stromen die meer specifiek voor de gezondheidszorg zijn, is nog innovatie voor nodig. Soms kan het rendabel zijn monostromen apart in te zamelen, maar het is altijd een afweging tussen inspanning en resultaat.

Duurzame zorglogistiek deel 2

IJsselstein - 17 mei 2026 - Regelmatig wordt ik benaderd door collega's uit andere organisaties met vragen over duurzame logistiek in de zorg. In drie bijdragen leg ik uit hoe ik tegen duurzame logistiek in de zorg aankijk. Deze tweee bijdrage gaat over logistiek bevoorrading binnen het ziekenhuis.

Er zijn maar weinig organisaties die zoveel interne logistiek kennen dan ziekenhuizen. Dagelijks worden vele goederen geleverd, gereinigd en geproduceerd, welke allemaal binnen het ziekenhuis gedistribueerd moeten worden. Dit is allemaal binnen de gebouwen, dus bij duurzame logistiek gaat het hier niet om zaken als emissie van transport. Wel gaat het om voorkomen van verspilling.

De eerste stap in het voorkomen van verspilling is standaardisatie van assortimenten. Door dit zoveel mogelijk te doen, neemt diversiteit van te handelen producten af en de voorspelbaarheid van verbruik toe. Hoe meer afdelingen een product gebruiken, hoe minder fluctuatie in de totale vraag ontstaat. Daarnaast maakt standaardisatie van producten leveranciersafspraken eenvoudiger. Ten eerste leidt het tot leveranciersreductie, wat tot minder leveringen leidt. Ten tweede is een standaard assortiment leveren voor de leverancier die overblijft ook gunstiger dan een breed palet. Voorspelbaarheid van de vraag neemt daar immers ook toe, evenals mogelijkheden voor vaste afspraken met producenten.

De tweede stap is de interne distributie optimaliseren tot de plek van verbruik. Traditioneel bevoorraden afdelingen logistiek afdelingen op afdelingsniveau. Op de afdeling bevinden zich dan kasten met gebarcodeerde vakken met artikelen. Door scannen van de barcodes, worden aanvulorders vanuit het centraal magazijn gegenereerd. Deze worden vervolgens ingeruimd, waarna de afdeling bevoorraad is. Het is dan aan de afdeling om de artikelen binnen de afdeling te verspreiden over patiënt- en/of behandelkamers. Hier is vaak beperkt aandacht voor, waardoor onbeheerste voorraden ontstaan.

Zo een twintig jaar geleden is een aanvullend concept ontwikkeld, waarbij de collega's in het AMC, tegenwoordig onderdeel van het Amsterdam UMC, voorop liepen. Oorspronkelijk is het ontwikkeld om te voorkomen dat zorgpersoneel met bevoorrading aan de slag moest, maar ook in voorkomen van verspilling is het een zeer effectief concept. In dit concept zijn twee variabelen, namelijk het aantal patiënten wat een artikel verbruikt en het verbruik per patiënt. De twee variabelen leiden tot vier kwadranten met artikelen, welke ieder een eigen methode van bevoorrading binnen de afdeling hebben. Hiermee ontstaat grip op de voorraden in de gehele interne keten, tot aan het verbruik bij de patiënt. Voorraden worden daarmee inzichtelijk en geminimaliseerd. Door het toegenomen inzicht, kan vervolgens ook verder geoptimaliseerd worden. Hiermee neemt verspilling echt af.

Samengevat, bevoorrading binnen een ziekenhuis kan vooral duurzamer door het voorkomen van verspilling. Standaardisatie van assortimenten en fijnmazige interne distributie tot bij de patiënt zijn de methoden om deze verspilling te voorkomen.

Onrust in Nederland

Plasmolen - 16 mei 2023 - Vandaag was ik in Nijmegen, bijgenaamd Havanna aan de Waal. Er waren demonstraties voor en tegen asielzoekers, waarbij de naam van de stad waargemaakt werd.

Op het Plein 44 was een demonstratie tegen asielzoekers aangekondigd. Daarop werd een tegendemonstratie georganiseerd, om vluchtelingen welkom te heten. Burgemeester Bruls wilde ze niet bij elkaar en zo geschiedde. De demonstratie was op het grote deel van het plein, voor de Primark. De tegendemonstratie was aan de andere kant, met een appartementengebouw ertussen, bij het busstation. Deze was vele malen groter. Op het grote Plein 44 stonden enkele tientallen mensen in een hoekje hun angst voor het onbekende te etaleren. Erg gezellig zag het er van afstand niet uit. De politie verklaarde later er veel te kennen. Hoe anders was dat bij tegendemonstratie, waar velen elkaar leken te kennen. De tegendemonstratie vulde met naar schatting zo een duizend mensen de andere kant van het plein en omliggende straten. Er werd gezongen, mensen droegen Arafat shawls en de sfeer was ongedwongen. De boodschap was dat vluchtelingen welkom zijn. Ik liep er tussendoor naar mijn favoriete cafetaria om te genieten van een kipburger, wat geen enkel wanwoord opleverde. De politie, sterk vertegenwoordigd met ME, politie te paard en op de fiets, stond erbij en keek ernaar. Het was duidelijk welk sentiment overheerste in het altijd gastvrije Havanna aan de Waal.

Dit sentiment overheerst niet overal. Opgestookt door rechts populistische politici, algoritmes op social media en pratende hoofden op traditionele media, worstelt Nederland met agressie tegen de opvang van asielzoekers. In mijn eigen woonplaats IJsselstein is dat inmiddels flink uit de hand gelopen. Het stadhuis en Fulco theater zijn aangevallen en fors beschadigd door vuurwerk. Erger nog vind ik dat een bijeenkomst om vluchtelingen welkom te heten, is afgelast omdat de organisatoren niet meer durven. Ook in Loosdrecht ging het flink mis. Er werd brand gesticht bij de noodopvang van asielzoekers daar. Dit heeft geleid tot een oproep om kaartjes te sturen naar de noodopvang, om bewoners een hart onder de riem te steken. Postzakken vol worden nu afgeleverd. Hoewel rechts populistische politiek hard schreeuwt, blijkt hieruit dat de meeste mensen het hart wel op de juiste plaats hebben. Extremisten steken de boel in de fik, de zwijgende meerderheid stuurt een kaartje. Deze zwijgende meerderheid wordt weinig gehoord, hopelijk wel gezien.

Duurzame zorglogistiek deel 1

IJsselstein - 12 mei 2026 - Regelmatig wordt ik benaderd door collega's uit andere organisaties met vragen over duurzame logistiek in de zorg. In drie bijdragen leg ik uit hoe ik tegen duurzame logistiek in de zorg aankijk. Deze eerste bijdrage gaat over logistiek naar het ziekenhuis toe.

Ziekenhuizen gebruiken een grote diversiteit aan producten. Er zijn veel verschillende medische producten, maar ook laboratoriumartikelen, facilitaire artikelen voor o.a. kantoor, schoonmaak en technisch beheer, voeding en textiel. Veel daarvan is voor eenmalig gebruik. Dat is niet duurzaam, maar wel realiteit die niet snel veranderd kan worden. Dit leidt tot grote volumes welke dagelijks geleverd worden, wat veel vrachtverkeer veroorzaakt. Er zijn enkele knoppen waaraan gedraaid kan worden om dit zo duurzaam mogelijk te maken.

De eerste is goed voorraadbeheer. Goede voorraadposities, met goede bestelniveau 's voor tijdig bestellen en optimale vaste bestelgroottes voor optimale leveringen, beperken het aantal benodigde leveringen. Het voorkomt ook spoedleveringen waar vrijwel geen optimalisatie op mogelijk is.

Het tweede betreft leveranciersafspraken over leveringen. Door slim te bundelen, is veel transport te voorkomen. De eerste, meest voorkomende optie is leveranciers te laten samenwerken met logistiek dienstverleners die leveringen van verschillende leveranciers bundelen en in een slimme route komen leveren. De tweede is om met leveranciers die zelf komen leveren afspraken te maken over vaste bestel- en leverdagen.

De derde is beperken van uitstoot van transport voor de leveringen. Emissieklasse Euro VI kan inmiddels wel geëist worden van leveranciers, wat veel uitstoot bespaard t.o.v. lagere emissieklasses. Nog beter is het maken van afspraken over gebruik van biodiesel of elektrisch transport. Als grote klant is het helemaal niet vreemd om leveranciers die duurzaam transporteren voordeel te geven en dat geldt zeker voor instellingen die gezondheid bevorderen. Het zou zelfs heel raar zijn om mensen te genezen, maar tegelijkertijd uitstoot van ziekmakende emissies zonder wanklank te laten gebeuren.

De laatste is de stadslogistiek. Veel ziekenhuizen zijn gehuisvest op drukke locaties met weinig ruimte voor verkeer. Het voorkomen van (files met) vrachtverkeer scheelt tijd, ergernis, onbetrouwbaarheid en onnodige emissie in de stedelijke omgeving. Veel ziekenhuizen werken daarom met externe hubs, om vervolgens gebundeld richting ziekenhuis te transporteren. Zo doen we dat ook in het UMC Utrecht, evenals in vier andere UMC's. Wij hebben een Centraal Magazijn op een goed bereikbare plek aan de noordzijde van de stad Utrecht. Daar worden zo een vierhonderd bestellingen per dag afgeleverd en gesorteerd op afdelingsniveau. Drie keer per dag rijdt een elektrische trailer naar het ziekenhuis. Dat bespaart veel druk verkeer op het drukke Utrecht Science Park en nabijgelegen knooppunt Rijnsweerd en maakt de laatste kilometers door de drukke stad emissievrij.

Kortom, wil je de keten naar het ziekenhuis toe verduurzamen, is dit bij te sturen door slim bestellen, efficiënt bundelen, emissie verminderen en maximaal samenvoegen van de laatste kilometers.

Dodenherdenking in Nijmegen

Plasmolen - 4 mei 2026 - Vandaag is het 4 mei, de dag dat we de doden uit de Tweede Wereldoorlog herdenken. Ik was bij de dodenherdenking in Nijmegen.

Allereerst was ik in de Stevenskerk. Er was een korte bijeenkomst met muziek, gedichten van scholieren en een overdenking van Em. Prof. Dr. Maria Greve. Zij heeft zich tijdens haar werkzame leven aan de Erasmus Universiteit verdiept in culturele geschiedenis. Ze sprak over mensen in de oorlogstijd, de waarde van herdenken in het publieke gebied en legde het verband met het heden. Vervolgens was er een stille tocht naar het Keizer Traianusplein. Daar aangekomen, was het al snel tijd voor twee minuten stilte. Dat was buitengewoon indrukwekkend. Nog nooit hoorde ik zoveel mensen samen muisstil zijn op een gewoonlijk druk verkeersplein. Alleen enkele zacht fluitende vogeltjes waren hoorbaar. Voor en na de twee minuten stilte was ook hier muziek. Burgemeester Hubert Bruls sprak over de oorlog in Nijmegen en maakte nog scherper het verband naar de tegenwoordige tijd, op een hem kenmerkende gemoedelijke toon. "Ons eigen belang mag nooit het belang van de mensheid overstijgen", vond ik een leerzame uitspraak. Na de toespraak volgden de kransleggingen van landelijke en lokale organisaties.

Maria Greve vertelde over een geschiedenis die ik niet kende. Eind jaren dertig vluchtten veel joden van Duitsland naar Nederland en daar was opvang voor nodig. Het plan ontstond om een opvang te organiseren op De Veluwe. Zo een groep vluchtelingen op die plek vond koningin Wilhelmina te dichtbij haar paleis in Apeldoorn. De opvang kwam in het Drentse Westerbork, ver van koninklijke paleizen. Het verhaal deed me denken aan de huidige onrust in IJsselstein. Ook daar gaat het om mensen die andere mensen niet als individu zien, maar als groep die bedreigend is. In mijn optiek is het de belangrijkste les die we van de Tweede Wereldoorlog kunnen leren: mensen zijn individuen met menselijke behoeften, die medemenselijkheid verdienen. Het gaat mis als we mensen alleen nog als groep zien, met enkel groepskenmerken, zonder eigen gezicht. Vanavond was ik als individu onderdeel van een groter geheel, een samenzijn waarbij we herdachten wat nooit meer mag gebeuren. Wat gebeurde, begon niet met concentratiekampen. Het begon met mensen als groep zien, die we ver van onszelf willen houden. Laten we daar anno 2026 mee stoppen en individuen weer de medemenselijkheid gunnen die we allemaal verdienen.

Genoeg is genoeg

IJsselstein - 28 april 2026 - Vanavond liep ik langs het stadhuis in IJsselstein. Op het plein voor het stadhuis stond een groep mensen. Er was een Nederlandse vlag bij met de opdruk 'genoeg is genoeg'. Ik schatte het in als een extra protest tegen de komst van statushouders naar een tijdelijke opvang in IJselstein. Die protesten lijken mij er meer dan genoeg.

Nederland kent een dramatisch tekort aan woningen. Dat is vervelend voor jongvolwassenen en andere woningzoekenden, maar geeft ook problemen in de keten van asiel. Op het moment dat asielzoekers (voorlopig) mogen blijven en statushouder worden, zouden ze moeten doorstromen naar een woning. Dat lukt zelden binnen de wenselijke termijn wanwege het tekort aan woningen. Het gevolg is dat ondanks afnemende aantallen asielzoekers, statushouders afhankelijk blijven van de opvang door het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA). Extra opvanglokaties zijn daarom noodzakelijk. Om te voorkomen dat dit altijd in dezelfde gemeenten gebeurt, heeft toenmalig VVD staatssecretaris Van den Burg de spreidingswet geïntroduceerd. Dat betekent dat iedere gemeente in Nederland naar rato verplicht is asielzoekers, dus ook statushouders die nog in de opvang wonen, te huisvesten. Dat geldt ook voor IJsselstein. Nu is bedacht een tijdelijke voorziening te creëren op één van de voetbalvelden van voetbalclub IJFC. Op het moment dat dit bekend werd, barstte het protest los. Een deel van het protest was tegen iedere opvang van asielzoekers in IJsselstein, met fors racistische argumentatie op platformen als Facebook. Een ander deel van het protest richt zich op de lokatie en de ondoorzichtige wijze waarop deze gekozen is.

Afgelopen vrijdagavond was een groot protest georganiseerd. Uit voorzorg is de markt eerder gestopt, maar het is relatief rustig verlopen. De sprekende burgemeester werd uitgefloten en na afloop werd wat vuurwerk afgestoken, maar geweld en vandaisme zoals in bijvoorbeeld Loosdrecht was geen sprake van. Het protest van vanavond was onaangekondigd en klein, slechts enkele tientallen mensen groot. Daarvan leek het grootste deel slechts toeschouwer. Hoe dit protest ontstaan is en waarom het vanavond was, is me niet duidelijk. Wel duidelijk is waar de protesten toe geleid hebben. De racistische uitingen hebben de lokale politiek dichter bij elkaar gebracht. In een gezamenlijk pamflet keren ze zich gezamenlijk tegen racisme en voor opvang in IJsselstein. Het is ondertekend door alle partijen, ook door de VVD en de lokaal populistische LDIJ. De boodschap lijkt mij terecht en duidelijk: voor racisme is geen plaats in IJsselstein. Daarmee lijkt de lokatie ook een gelopen race, deze gaat niet meer veranderen. Wel valt daar wat van te vinden. IJsselstein kent meerdere open velden nabij woonwijken. Waarom de opvang dan op de locatie van een voetbalclub moet komen en waarom deze club niet is meegenomen in de plannen, blijft onduidelijk. Daar valt best wat van te vinden. Ik ben benieuwd welke discussie daarover nog gaat ontstaan in de gemeenteraad. Uiteindelijk is te hopen dat mensen probleemloos opgevangen gaan worden en de voetbalclub zijn activiteiten gewoon kan doorzetten. Als er dan ook nog wat aan woningbouw gaat gebeuren in de komende periode, wordt de grondoorzaak van deze problematiek eveneens aangepakt. Gezien de discussies in verkiezingstijd hierover, verwacht ik echter dat we daar nog wat langer op moeten wachten.

Koningsdag

IJsselstein - 27 april 2026 - Het is vandaag de verjaardag van de Koning, dus Koningsdag, de nationale feestdag in Nederland. Was er eerder deze week nog flinke polarisatie in IJselstein, Loosdrecht en op de A12, vandaag was er weer eenheid. Ik was in de gezellige binnenstad van Arnhem.

Einde van de ochtend liep ik Arnhem in. Ik had bedacht te beginnen met een oranje tompouce bij de Hema, maar deze bleek gesloten. Gelukkig vond ik 's middag bij Bakker Bart alsnog oranje tompoucen, ook lekker bij de thee. Ik besloot dan maar vroeg te lunchen, bij de Turkse lunchroom Cozy. Daarna ging ik richting muziek en feestgedruis. Op de Trans stond Samuel Welten geprogrammeerd. Ik was ongetwijfeld de oudste bezoeker van het overdrukke plein, wat hier en daar leuke reacties van jongere aanwezigen opriep. Achter me stond een jongedame met op haar oranje shirt de opdruk 'oranje is echt een kutkleur'. Ik moest erom lachen. "Het is echt zo", reageerde ze. Ik heb maar niet gevraagd hoe dat er dan uitziet bij haar. Dat vond ik iets te persoonlijk op een overvol plein. Samuel Welten begon en eindigde zijn half uur optreden met zijn grootste hit 'echte liefde is te koop'. Daartusen bracht hij nog meeer eigen nummers, maar had hij toch het meeste succes met covers. Het mocht de pret niet drukken, zelden stond ik tussen zoveel mensen. Zo af en toe werd het erg druk als mensen wilden verplaatsen. Het opmerkelijke was dat er bij doorkomst van een man ik rolstoel opeens wel volop ruimte was, wat het publiek uiteraard siert.

Later die middag was ik op het Gele Rijdersplein, bij een tributeband die nummers van David Bowie speelde. Hier was het publiek gevarieerder. Ik was op dit plein niet de jongste, het aantal tieners was beperkt. Het was er gezellig druk, zeker niet overvol. Wat me in de gehele stad opviel was de verbroedering. Velen waren in oranje, iedereen leek goed gemutst. Wanklanken waren eigenlijk niet te horen, hoewel de alcolhol wel rijkelijk vloeide. Op een enkele plek zag ik een oranje hoofddoek, elders rood wit blauwe vlaggetjes in rastahaar. De Vietnamese loempia's liepen net zo hard als de Hollandse poffertjes. De nationale feestdag is uiteraard op en top Nederlands, maar dat is ongemerkt toch best wel multicultureel geworden. Het kan wel, zou de politieke partij van onze premier daarover zeggen. Mijn middag eindigde ik bij mijn favoriete Griekse restaurant Rhodos tegenover Arnhem Centraal. Ik had genoten van een heerlijke dag Nederland in Arnhem. Ongetwijfeld was het in andere steden net zo gezellig, zodat we na deze mooie dag samen volgende week weer los kunnen met polarisatie.

Rondje Emmen

Zuidlaren - 1 april.2026 - De dag begon mistig, maar rond de middag werd het weer heerlijk zonnig. Ik had een geslaagde vakantiedag in het rustige noorden van Nederland.

Mijn eerste stop was in Stadskanaal. Het is een redelijk grote plaats te midden van noordelijk polderlandschap. De koffie smaakte er prima. Vanaf daar reed ik door naar Ter Apel. Dit dorp heeft een vrij uitgebreid winkelcentrum met zowel grotere ketens als lokale winkels. Middenin het centrum was een brasserie met traditioneel Nederlandse gerechten. Ik koos voor een broodje bal met mosterd, wat ouderwets goed smaakte. Onderweg naar Ter Apel reed ik langs het aanmeldcentrum van het COA, waar asielzoekers zich in Nederland moeten melden. Het ligt redelijk ver buiten het dorp, in het midden van niks. Enkele kilometers ervoor zag ik een vrouw met een grote tas slepen. Ik heb geen idee waar ze vandaan kwam, wel het vermoeden dat ze van ver richting aanmeldcentrum liep. Waarom dit in deze onmogelijke uithoek, ver van vliegvelden, havens en stations gehuisvest is, begrijp ik niet zo goed. Gevonden wordt het toch wel, als toegangspoort naar een land zonder oorlog, onderdrukking en hongersnood.

Na mijn broodje bal vervolgde ik mijn rondrit naar Emmen. Dat staat bekend om dierenpark Wildlands, gelegen aan de rand van het centrum. Hier was ik al drie keer geweest, dus deze middag liet ik het links liggen. Het tegenover gelegen winkelcentrum liep ik rustig door. Hoewel Zeeman tot de luxere winkels behoorde, was het goed gevuld. Ik zag weinig leegstand, voor een woensdagmiddag wel redelijk wat winkelend publiek. Aan de andere zijde liep ik er weer uit, om op één van de vele terrassen te genieten van een kop thee en de mensen om mij heen. Ik was niet de enige die er genoot van het mooie weer, de terrassen waren goed gevuld. "Wilt u nog een kop thee?" vroeg de vriendelijke serveerster. Ik besloot één kop genoeg te vinden en rekende af. Rustig reed ik over de 'Hunnebed Highway' terug naar Zuidlaren. Nog één nacht, dan zit mijn korte vakantie er weer op.

Relaxed in Zuidlaren

Zuidlaren - 31 maart 2026 - De laatste dag van maart en tweede dag van mijn zomervakantie was heerlijk relaxed. Vanmorgen was ik in Peize, vanmiddag in Groningen. Van het diner genoot ik weer in Zuidlaren, ditmaal bij de lokale Chinees.

Al enige tijd terug had ik voor vanmorgen sauna Spa Well in Peize gereserveerd. Ik was hier vaker geweest, ken het als een fijne sauna en vroeg reserveren leverde een leuke korting op. Bij binnenkomst werd ik vriendelijk welkom geheten en kreeg ik een polsbandje met badge om een kluisje te openen. Daar liet ik mijn spullen, om vervolgens eerst maar eens te ontspannen in één van de heerlijke warme baden. Het is voor mij het voordeel van Spa Well dat er niet alleen een grote variëteit aan sauna's is, maar ook een ruime keuze aan baden. Veel daarvan zijn buiten, maar dat was met het zonnige weer geen enkel probleem. Rond het middaguur nam ik een uitsmijter is het bijbehorende restaurant, wat ook uitstekend verzorgd is. Halverwege de middag vond ik het mooi geweest. Bij vertrek kreeg ik nog een fles doucheschuim cadeau, plus een kortingsbon voor de volgende keer.

Vanuit Peize reed ik door naar Groningen. Ook daar scheen de zon, wat leidde tot gezellig gevulde terrassen op de Grote Markt. Ik vond nog een plekje en genoot van zon en drank. Later deed ik nog een rondje winkels door de gezellige binnenstad. Het bleef bij kijken, werd heel Hollands geen kopen. Eten deed ik weer in Zuidlaren, bij een Chinees restaurant. Er werkte een Nederlandse dame die er schijnbaar nog niet heel lang werkte. Ik bestelde: "Een bami rames speciaal." Ze had de standaard vragen goed geleerd: "Wilt u er bami, nasi of witte rijst bij?" Na uitgelegd te hebben dat ik bami bestelde, leek ze het re begrijpen. Het werd in ieder geval geserveerd en smaakte meer dan uitstekend. Afrekenen deed ik bij de Chinese eigenaresse, die duidelijk wel ervaren was. De avond wordt weer voor Grand Café Zuidlaren, dan zit de tweede dag er weer op.

Zomertijd in Zuidlaren

Zuidlaren - 30 maart 2026 - De zomertijd is ingegaan, dus ik heb gelijk een korte zomervakantie genomen. Mijn bestemming in Zuidlaren, gelegen in Noord Drenthe, vlak onder Groningen.

Vandaag ben ik er rustig naartoe gereden. Onderweg heb ik een pitstop gedaan in Ommen. Ik lunchte daar bij café Flater, waar ik vaker was geweest. De inrichting was gemoderniseerd. Ik kon het als bruin café, nu is het lichter ingericht. De lunch smaakte er niet minder om en het was er gezellig als vanouds. Vanuit Ommen vervolgde ik mijn weg naar Zuidlaren. Onderweg trof ik een hagelbui. Eenmaal aangekomen, scheen de zon.

Bij het inchecken werd ik herkend: "U bent hier toch wel vaker geweest?" Dat had de receptioniste goed gezien. Ze gaf me dezelfde kamer als de vorige keer en deze is prima. De rest van de middag deed ik rustig aan. Het dorp leent zich goed voor een korte wandeling en de Jumbo voor wat kleine boodschappen. Eten deed ik bij het lokale Italiaanse restaurant. Het was als één van de weinigen open en waarschijnlijk daardoor redelijk druk. Een pizza had ik niet zoveel zin in, de kaart met pastas sprak me niet zo aan, maar de kaart met vleesgerechten des te meer. Ik bestelde een kalfsfilet en deze was absoluut smaakvol. De bediening was vriendelijk, de entourage goed in orde, dus mijn maaltijd was goed. Vanavond doe ik nog een rondje Grand Café Zuidlaren, mijn vaste avondstek als ik hier ben. Komende dagen ga ik me vermaken in de rustige omgeving, om komende witte donderdag relaxed aan het paasweekend te kunnen beginnen.

Frank Boeijen

PPlasmolen - 29 maart 2026 - Enkele weken terug kwam ik Frank Boeijen tegen aan de rand van het Kronenburg Park. "Het is een mooi park, ik kom er tegenwoordig wat vaker", hoorde ik hem gisterenavond zeggen op het podium van de Schouwburg Cuijk. Ik genoot van een geweldig concert.

De opbouw van het concert was duidelijk. Na de pauze waren de klassiekers aan de beurt, voor de pauze het nieuwe album 'Paradijs van het grote niets'. Het komt woensdag a s. uit. Afgelopen week waren al tracks te beluisteren bij Bert op 5 op NPO Radio 5 en in de foyer van de schouwburg waren reeds gesigneerde exemplaren te verkrijgen. Zoals vaker met albums, vind ik het een mix van prachtige en minder pakkende nummers. Het titelnummer vind ik wat traag. 'Alleen de droom' vind ik een schitterend nummer, met een poëtische tekst en aansprekende muziek. Het doet wat met de verbeelding, gaat over de droom als mens. Ook live kwam dit nummer goed tot zijn recht, met terecht een daverend applaus.

Dat daverende applaus kwam vaker na de pauze. Het eerste nummer na de pauze was het overbekende 'Heb me lief', daarna volgde een rits van hits uit de afgelopen decennia. Het helaas na drieënveertig jaar nog altijd actuele 'Zwart Wit' ontbrak niet, evenals het legendarische 'Kronenburg Park'. Zelf vond ik het erg leuk om ook 'Welkom in Utopia' live te horen. Muziek staat vaak symbool voor herinneringen en dat nummer is voor mij echt een jeugdherinnering. De toegift was een extra lange versie van 'Paradijs', wat luidkeels meegezongen werd door de uitverkochte zaal. Het eerste concert van deze concertreeks van Frank Boeijen zat erop, voor mij een buitengewoon geslaagde avond.

De prijs van oorlog

Plasmolen - 6 maart 2026 - Vandaag rekende ik €2,06 af voor een liter diesel. Nog nooit was de prijs zo hoog. Olieraffinaderijen die diesel produceren staan voornamelijk in Rusland en het Midden Oosten. Na de aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran, is de toevoer richting Europa vrijwel stil komen te liggen. Het is maar een van de effecten van deze oorlog.

Halverwege de jaren '70 nam in Iran de onvrede toe over het repressieve bewind van de Sjah, Iraans voor Koning. De Iraanse revolutie volgde in 1979. Een brede opstand van geestelijken, studenten, intellectuelen, middenstanders en vele maatschappelijke organisaties dwong de Sjah ten val. Uiteindelijk schoof de machtigste politieke partij, die van de geestelijkheid, haar voormalige medestanders van de revolutie terzijde en koos ervoor om de macht in handen van een persoon te geven: hun leider ayatollah Ruhollah Khomeini. Sindsdien wordt het land volgens een door hem opgestelde conservatieve islamitische wetgeving geregeerd en ligt de uiteindelijke macht in de handen van de geestelijkheid. Het resultaat van de revolutie was daardoor een nog repressiever beleid. Na de dood van Khomeini in 1989 werd ayatollah Ali Khamenei de leider van Iran. Hij zette het streng religieuze restrictieve beleid voort, wat tot december jl. zijn effect had. In december was de economische situatie dusdanig verslechterd dat het zelfs de Iraanse bevolking te gortig werd. Massale protesten volgden, welke agressief werden neergeslagen. Afgelopen week kwam een einde aan de heerschappij van Khamenei, toen hij gedood werd bij een Israëlische aanval.

Hoewel slechts weinigen een einde van het streng religieuze restrictieve regime in Iran zullen betreuren, is wel de vraag of de aanval op Iran het goede antwoord is. Met de dood van Khamenei is het regime niet vertrokken. Sterker nog, het beantwoordt de aanvallen stevig met aanvallen op bondgenoten van de Verenigde Staten in het Midden Oosten. Israël valt ondertussen ook Libanon aan, wat de situatie nog onoverzichtelijker maakt. Tastbare resultaten tot nu toe zijn vele onschuldige burgerslachtoffers, sluiting van vliegvelden met mondiale gevolgen voor internationale mobiliteit en blokkade van de olietoevoer richting o.a. Europa. De vraag stellen of deze oorlog volgens internationaal recht toegestaan was, is deze beantwoorden. Er is geen enkele legitimatie. Hoe slecht het regime in Iran ook was, deze oorlog lijkt de situatie alleen maar te verergeren.

De reactie vanuit Europa op deze oorlog is bizar. Eigenlijk zijn de reacties bizar, wat direct het probleem bloot legt. Er is geen enkele eensgezindheid. Vanuit Spanje wordt de oorlog sterk veroordeeld. Premier Sanchez uitte als enige harde kritiek op president Trump: "Spanje is tegen een ongerechtvaardigde en gevaarlijke militaire interventie die niet volgens het internationaal recht is." Dat leverde kritiek op van o.a. Duitsland. "Dit is niet het moment om bondgenoten de les te lezen", zei de Duitse bondskanselier Merz. De deze week begonnen Nederlandse premier Jetten probeerde genuanceerder te zijn. Het internationaal recht is altijd lastig in dit soort situaties", zegt Jetten. "Het is duidelijk dat de acties die afgelopen weekend zijn begonnen enigszins op gespannen voet staan met dat recht. Maar tegelijk kunnen we niet ontkennen dat het Iraanse regime al lange tijd niet alleen voor zijn eigen onderdanen een bruut regime is, maar ook op heel veel andere plekken in de regio voor onveiligheid en instabiliteit zorgt." Hoewel dat niet onwaar is, lijkt het mij een bijzondere uitspraak voor een premier die werkt in de stad waar het Internationaal Strafhof gehuisvest is. Daar komt bij dat de huidige situatie voor nog veel meer onveiligheid en instabiliteit in de regio zorgt. In het Internationaal recht waren er via de VN wel andere mogelijkheden geweest om Iran aan te pakken dan een oorlog waarvan niemand weet waar deze eindigt.

Al na een week oorlog schijnt het einde van de munitievoorraad van de Verenigde Staten in zicht te zijn. De reden is dat Iran eindeloos veel drones de lucht in schiet waar conventionele wapens slecht mee om kunnen gaan. Het enige land ter wereld wat daar inmiddels redelijk mee om kan gaan, is Oekraïne. Hiermee lijkt Trump afhankelijk te worden van zijn Oekraïense ambtgenoot Zelensky. Deze kan nu eisen stellen. Als er ergens nog iets goed is aan deze oorlog, is dat het.

Voorlopig zal de brandstofprijs wel hoog zijn. De prijs die burgers in Iran, Libanon en andere landen in het Midden Oosten betalen is echter vele malen hoger. Eensgezindheid of niet, voorlopig ben ik blij in Europa te wonen. Ongetwijfeld mogen we hier binnenkort weer de vluchtelingen opvangen. Hoewel velen dat anders zullen zien, is het uiteindelijk nergens veiliger zijn dan op die plek waar vluchtelingen naartoe gaan. Hopelijk gaan we ons dat realiseren, ook als het weer moeilijk wordt om die vluchtelingen op te vangen.

Vastentijd

IJsselstein- 22 februari 2026 - Afgelopen woensdag begonnen de islamitische ramadan en de katholieke vastentijd op dezelfde dag. Na de ramadan is het suikerfeest, voor de vastentijd was het carnaval.

Veel katholieken zullen niet meer actief vasten. Hoe anders is dat met carnaval. Deze 'vastenavond' wordt nog steeds uitgebreid gevierd. Deze ontwikkeling past wel in de katholieke traditie om zaken van de zonnige kant te bekijken. Ook in IJsselstein wordt carnaval uitgebreid gevierd. Het traditionele carnaval met verenigingen, Prins Carnaval en de Raad van Elf leeft niet meer, maar het feest des te meer. Op vrijdag- en zaterdagavond lopen de kroegen over met feestvierders, evenals twee grote feesttenten in het historische centrum. Op zondagmorgen is er een carnavals mis, zondagmiddag kindercarnaval. Zelf was ik op zaterdag bij de optocht. Zo een zesenvijftig groepen trokken door de straten van IJsselstein. Er zaten veel wagens bij, maar ook losse groepen en muzikanten. Veel waren aangeslagen op Valentijnsdag, wat toevallig op dezelfde dag viel. Verder vond ik de actualiteit wel wat ontbreken in deze optocht waar gewoonlijk wel de draak gestoken wordt met wat actuele onderwerpen. Gezellig was het wel in de drukke straten met toeschouwers. Velen zullen daarna de binnenstad in gegaan zijn. Zelf ben ik naar mijn chalet in het Noord Limburgse Plasmolen gegaan. In dit dorp kon ik 's avonds wel rustig aan de bar zitten, met carnaval net zo uniek in Limburg als het uitgebreide carnaval in IJsselstein boven de grote rivieren.

De vastentijd begint op aswoensdag en duurt excl. zondagen veertig dagen, tot aan paaszondag. Deze valt op de eerste zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente. Ze herinnert aan de veertig dagen die Jezus vastte in de woestijn. Gelovigen worden uitgenodigd om stil te staan bij hun leven, fouten te erkennen en zich opnieuw te richten op God. Er is meer tijd voor gebed en bezinning en gelovigen worden geacht aalmoezen te geven. Het vasten betekent minder of soberder eten. Het gaat niet alleen om voedsel, maar om afstand doen van iets wat belangrijk voor je is, bijvoorbeeld luxe of alcohol.

In het islamitische geloof wordt het iets rigoureuzer aangepakt. Het vasten houdt daar in dat moslims zich van zonsopgang tot zonsondergang onthouden van eten, drinken, roken en seksuele relaties. De ramadan is de negende maand van de islamitische maankalender en geldt als de heiligste maand binnen de islam. Het is de periode van vasten, gebed, bezinning en solidariteit. Het vasten is één van de vijf zuilen van de islam en geldt voor volwassen, gezonde moslims. Het doel is niet alleen lichamelijke onthouding, maar vooral zelfbeheersing, zuivering en bewustwording van God. Hierin lijkt het op het katholieke vasten. Ook moslims geven extra aandacht aan gebeden, reflectie, goede daden en liefdadigheid.

De vastenperiode en de ramadan hebben dus zeer sterke overeenkomsten. Dat de periodes nu gelijk vallen, is een toevallige overeenkomst. Beginnen met carnaval of eindigen met suikerfeest, is wel een ander accent. Meer dan accentverschillen zijn dit echter niet. Het zou goed zijn als we ons dat meer zouden realiseren in de kerken, moskeeën en socials.

Conservatief aan de slag

IJsselstein- 1 februari 2026 - Afgelopen week is het regeerakkoord van D66, CDA en VVD gepubliceerd, met als titel 'aan de slag'. De drie partijen gaan proberen met een minderheidskabinet het land verder te brengen. Hoewel het goed is dat er weer beleid gaat komen, mis ik de echte visie voorwaarts.

De grote problemen van deze tijd zijn woningbouw, infrastructuur, klimaat, natuurbehoud (stikstof), grondstoffen, internationale veiligheid en in de beleving van velen asiel. Hier zitten nogal wat onderlinge verbanden in. Zo kunnen grote projecten met woningbouw en verbetering van de infrastructuur alleen uitgevoerd worden als de problematiek met natuurbehoud, gemeten in stikstofdepositie, wordt opgelost. Asiel wordt veroorzaakt door een tekort aan internationale veiligheid, wat zich uit in oorlogen. Deze gaan in essentie vrijwel altijd over grondstoffen. Op vrijwel al deze onderwerpen staan beleidsplannen in dit regeerakkoord, maar juist over natuurbehoud en grondstoffen staat opvallend weinig. Er staat een plan om natuurbehoud anders te meten, maar dat neemt uiteraard de grondoorzaak van het probleem niet weg. MOB heeft de rechtszaken al aangekondigd. Over grondstoffen is geen zin te vinden. Ondanks mooie woorden, lijkt het akkoord mij daarmee in de kern een visieloos compromis tussen klassiek conservatieve, christelijk conservatieve en net iets te pragmatische politici.

Het thema asiel leeft bij veel mensen en was het enige thema waar het kabinet Schoof nog enige wetgeving op heeft ontwikkeld. Het resultaat was een wetsvoorstel dat door alle adviesorganen en deskundigen werd afgeraden. Juridisch problematisch, sociaal onwenselijk en te weinig doelgericht, was de rode lijn in de adviezen. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. Hopelijk is men daar verstandiger dan de formerende politici waren, want deze laten het wetsvoorstel ongemoeid. Hoopvol is wel dat de spreidingswet blijft, asielzoekers mogen gaan werken en er meer geld gereserveerd wordt voor instanties die asielverzoeken in behandeling moeten nemen.

Opvallend in dit regeerakkoord is dat het zegt in te zetten op preventie voor een betere gezondheidszorg. Dat is een nobel streven. Belangrijkste maatregel is het verhogen van leeftijdsgrenzen naar 21 jaar, voor o.a. roken, vapen en sekswerk. Het lukt nu al niet de leeftijdsgrens van 18 jaar voor roken en vapen te handhaven. Het lijkt dus op z'n minst opportunistisch om daar 21 jaar van te maken. Daarnaast lijkt het mij principieel bijzonder om 18 jaar als grens voor volwassenheid te hebben, maar dan volledige keuzevrijheid pas toe te staan vanaf 21 jaar. Waarschijnlijk wordt toename van illegaal gedrag het enige effect in praktijk, met nul effect op preventie. Sterker nog, de toename van illegaal handelen kan zeer wel leiden tot alleen maar meer problematiek. Het past wel in het beeld van een compromis tussen conservatieve partijen.

Onlangs las ik over een onderzoek naar het verband tussen belastingdruk en geluk. Uit het onderzoek bleek dat mensen het meest gelukkig zijn in landen met de hoogste belastingdruk. Hoewel ik ook geen groot liefhebber ben van belasting betalen, zegt dit wel wat over verstandige politieke keuzes. Collectieve sociale voorzieningen zijn van belang voor sociale cohesie. Dat laatste lijkt niet gedeeld te worden door de coalitiepartners. De duur van de WW wordt verkort, de pensioenleeftijd gaat omhoog en het verplichte eigen risico van de zorgverzekering gaat omhoog. Daar waar belastingmaatregelen goede marktwerking verstoren, zoals toeslagen en hypotheekrenteaftrek doen, blijven deze bestaan. Behalve dat het weinig sociaal is de rekening neer te leggen bij mensen die weinig kunnen dragen, getuigt dit ook van weinig visie. Financiële problemen zijn vaak een opmaat voor gezondheidsproblemen, één van de grootste kostenposten in de overheidsfinanciën. Deze bezuinigingen kunnen dus zomaar als een boemerang terugkomen op de begroting, ondanks de nobele woorden over preventie. Het niet aanpakken van de hypotheekrenteaftrek, houdt de in Nederland veel te hoge huizenprijzen in stand. Op korte termijn lijkt het leuk voor huizenbezitters, op lange termijn is het desastreus voor de woningmarkt. Het lijkt daarmee tekenend voor dit akkoord: conservatieve compromissen zonder echte oplossingen voor de lange termijn.

Afvalcijfers UMC Utrecht

IJsselstein- 26 januari 2026 - De afvalcijfers over 2025 zijn bekend! Voor het UMC Utrecht betekent dit dat het in 2024 bereikte recyclingpercentage van 50% gecontinueerd is en nu over het gehele jaar bereikt is. T.o.v. andere Nederlandse en Europese ziekenhuizen is dat erg hoog.

Bijna tien jaar geleden heeft het huidige afvalbeleid vorm gekregen, met de volgende pijlers:
1. Werken aan bewustwording bij medewerkers en leveranciers. Recyclen van niche stromen kan hier een onderdeel van zijn, maar is geen doel op zich.
2. Voor veelvoorkomend (ongevaarlijk) afval streven naar hoogwaardiger verwerking door het benutten van mogelijkheden welke zich voordoen in de markt.
3. Voor afval wat specifiek is voor de gezondheidszorg innoveren om hoogwaardiger verwerking mogelijk te maken.
4. Kostenefficiency van inzameling.

De motivatie voor dit afvalbeleid zit in gezonde omgang met grondstoffen. Grondstoffen zijn schaars en daar hebben we als zorg steeds meer last van. Daarnaast is vernietiging van grondstoffen d.m.v. storten of verbranden slecht voor onze leefomgeving, wat o.a. leidt tot gezondheidsschade bij mensen. Zo veel mogelijk in de keten houden van grondstoffen en dientengevolge zoveel mogelijk recyclen van afval, is dus zeer van belang voor de gezondheidszorg.

In bedrijfsvoering wordt vaak gedacht dat duurzaamheid geld kost. In de wereld van duurzaamheid wordt nog weleens verwonderd gekeken naar de vierde pijler van het afvalbeleid. Duurzaamheid en kostenefficiency kunnen niet samengaan, wordt dan gedacht. De praktijk bewijst het tegengestelde, zoals in bovenstaande grafiek te zien is. Met afvalpreventie, goede procesinrichting en de juiste combinaties van bron- en nascheiding, gaan verduurzaming en kostenefficiency hand in hand. Duur restafval neemt af. In plaats daarvan ontstaan goedkopere afvalstromen, opbrengstenstromen en/of kostenneutrale. De eerste jaren namen de kosten weliswaar toe, maar negen jaar na start implementatie kan geconcludeerd worden dat de totale kosten voor afval minder toegenomen zijn dan de prijsindex (gebaseerd op NZA index materiële kosten). Duurzaam afvalbeheer is dus niet alleen goed voor leefbaarheid van de omgeving, maar ook voor het budget.

Met 50% recycling, hebben we nog 50% te gaan. Hoe we dat gaan doen? Net als bij de slag van 25% naar 50%, hebben we nu nog geen idee. Marktontwikkeling en innovatie zijn nog steeds nodig. Duidelijk is wel dat inkoop van beter recyclebare producten essentieel zal worden. Verpakkingen zijn vaak al recyclebaar, producten zijn nu nog uitdagender. We gaan zien wat de toekomst brengt, maar 100% recycling rond 2035 zou een geweldig resultaat zijn.

Teams zonder teamspirit

IJsselstein- 20 januari 2026 - In werksituaties wordt veel vergaderd, zo ook in mijn werkzame leven. Vandaag leerde ik over het belang van menselijk contact.

Rond de middag had ik een digitaal overleg in Teams. Mijn verwachting was dat het met een aantal thuiswerkende collega's was. Tot mijn verrassing zaten alle deelnemers op enkele tientallen meters van elkaar af, ieder op de eigen werkplek. Het overleg verliep stroef. Het werd efficiënt gevoerd, maar deelnemers bleven hangen in het eigen gelijk. Er werd gevraagd om terug te halen wat er in het verleden gebeurd was, in plaats van dat het probleem met de blik vooruit werd opgepakt. Het resultaat aan het einde van het gesprek was een vervolgafspraak om hetzelfde te bespreken in iets groter verband.

Ruim een uur later liep ik een vergaderzaal in voor een volgend overleg. Mensen vonden het belangrijk aanwezig te zijn. Eén deelnemer was vanmorgen vroeg vertrokken uit New Jersey, één kwam uit België, de andere zes deelnemers uit Utrecht en omgeving. Er stonden hapjes en drankjes op tafel. Na een kennismakingsronde kwam het gesprek vanzelf op gang. Deelnemers vertelden en luisterden, samen leerden we van elkaar en twee uur later hadden we een gezellig en constructief overleg gehad. We eindigden met een actielijst om concrete vervolgstappen te kunnen maken.

Mijn conclusie van deze werkdag is dat digitaal overleg hartstikke efficiënt kan zijn, maar echte verbinding alleen ontstaat bij menselijk contact. Het maakt het werk niet allen leuker, maar leidt ook sneller tot resultaat. Zo verbaasd als ik aanvankelijk was dat iemand uit New Jersey kwam voor een overleg van twee uur, zo goed begrijp ik het na deze werkdag.

Stabiliteit gewenst in onstabiele wereld

IJsselstein- 18 januari 2026 - Afgelopen weekend was ik in Valkenburg. Het was vertrouwd en gezellig, er was weinig veranderd in dit Zuidlimburgse toeristenstadje. Hoe anders is dat momenteel op het wereldtoneel.

Het meest in het oog springend is misschien wel de situatie rond Groenland. Dit land was in een heel ver verleden een kolonie van Noorwegen. In de zesrtiende eeuw ontstond de Unie Denemarken-Noorwegen. Als gevolg van de Napoleontische oorlogen werd Noorwegen afgestaan aan Zweden in het Verdrag van Kiel. De kolonies, met inbegrip van Groenland, bleven in Deens bezit. Daarmee werd Groenland op 14 januari 1814 onderdeel van Denemarken. In de Tweede Wereldoorlog werd Denemrken bezet door Duitsland, maar Groenland niet. Het fungeerde toen als uitvalsbasis voor Amerikaanse vliegtuigen op zoek naar Duitse onderzeeboten. Na de Tweede Wereldoorlog herstelde de situatie van daarvoor zich weer. Wel kwamen er in de jaren '50 militaire bases van de NAVO op Groenland. In 1979 kreeg Groenland zelfbestuur binnen het Deense Koninkrijk, wat in 2009 vrijwel volledig zelfbestuur werd. Met het smelten van het ijs, wordt Groenland een steeds aantrekkelijker en strategisch belangrijker land. Het heeft vele grondstoffen in de grond, die eenvouudiger te delven zijn als het ijs smelt. Daarnaast wordt het misschien mogelijk er omheen te varen. Dit maakt het voor de Verenigde Staten een interessant land. President Trump heeft bedacht het in te lijven. Wat begon als een raar idee, wordt nu concreet. Europese landen sturen militairen naar Groenland om Denemarken te steunen, Trump dreigt met economische sancties voor landen die dat doen.

Ondertussen wordt het in de rest van de wereld niet rustiger. In Oekraïne gaat de oorlog door, in Gaza wordt de situatie maar weinig beter, in Iran zijn massale opstanden, in Syrië zijn nog steeds gevechten gaande, de burgeroorlog in Sudan wordt niet minder heftig, het toalitaire regime in Eritrea wordt ook niet minder gewelddadig en Venezuela had onlangs te maken met een militaire inval van de Verenigde Staten. Dit alles leidt tot vluchtelingenstromen, die tot culturele spanningen in rijkere landen zoals Nederland leiden.

Ondertussen wordt in Den Haag gewerkt aan het volgende politieke expiriment, een minderheidskabinet. D66, CDA en VVD kunnen het niet eens worden over een meerderheidsvariant, met als belangrijkste oorzaak dat de VVD deelname van PvdA/GroenLinks blokkeert. Het zal voor meerderheden afhankelijk zijn datzelfde PvdA/Groenlinks, of van de partijen aan de rechterzijde van het politieke spectrum. PvdA/GroenLinks zal als buitengesloten partij niet staan te springen. De partijen aan de rechterzijde zijn Amerika- en of Rusland-gezind, dus dat lijkt in de huidige politieke situatie ook weinig stabiliteit op te leveren. Het voordeel zal zijn dat er vakkundiger bewindspersonen komen dan PVV, BBB en NSC konden leveren. Of het in deze situatie daadkrachtig genoeg kan zijn om in de huidige politiek complexe omgeving tot goed beleid te komen, vraag ik me af.

OV zegt nee in de sneeuw

IJsselstein- 5 januari 2026 - Vandaag was mijn eerste werkdag van het nieuwe jaar. Er lag sneeuw, het werd een bijzondere ervaring.

Afgelopen weekend begon het al met sneeuwen. Zaterdag besloot ik al terug te rijden van Plasmolen naar IJsselstein, om al te grote ellende met wegkomen uit Plasmolen te voorkomen. Aangezien het nog niet stopte met sneeuwen, was dus te verwachten dat het vandaag druk op de weg zou worden. Een korte blik naar buiten en op Google Maps bevestigde dat. Alle wegen rond IJsselstein en Utrecht kleurden rood op de app, wat file betekent. Het begon al in IJsselstein. Ik besloot de tram naar Utrecht te nemen. Met een vrije baan leek dat me het beste vervoermiddel, ondanks dat het wat langer duurt. Tot het 24 oktober plein in Utrecht ging dat goed. Daar werd omgeroepen: "Tot nader order staan we stil." Informatie over de duur of oplossingen ontbrak. Ik ontwikkelde heel snel begrip voor het geklaag van frequente OV gebruikers over een gebrek aan communicatie. Na ongeveer tien minuten ging de tram zonder toelichting weer rijden, waarna deze weer stil stond op de Graad van Roggenweg. Daar ben ik uitgestapt en naar Centraal Station gelopen, langs een soort file van trams.

Aangekomen bij de tramhalte op Centraal Station, reed de tram net weg. Volgens het bord zou na twee minuten de volgende tram komen. Dat verdween van het bord, enige tijd later arriveerde een tram op het peron waar geen tram zou komen. Mensen liepen er over het spoor massaal naartoe, wat ik ook maar deed. Redelijk snel vertrok deze tram en reed redelijk snel naar het USP, om aan de rand van het USP stil te gaan staan. Deze keer besloot ik niet te wachten en uit te stappen om het laatste stuk lopend te doen. DE overige inzittenden van de tram volgden mijn voorbeeld en gezamenlijk liepen we naar onze bestemmingen op het USP. Rond half tien was ik op het werk, twee uur na mijn vertrek, met exact een uur vertraging.

Op dat moment reden al geen bussen meer van U-OV, het openbaar vervoer in de regio Utrecht. Ik begreep van collega's dat het UMC Utrecht nog bereikbaar was geweest mer bussen uit andere regio's, maar niet vanuit de stad en omliggende gemeenten. In de loop van de dag werd duidelijk dat bussen en trams de gehele dag niet meer zouden rijden. Vrachtwagens kwamen het ziekenhuis bevoorraden, vaak met vertraging, maar deze arriveerden allemaal. Collega's met eigen auto's trotseerden files, maar waren er ook. Zelf had ik het geluk dat ik met één van de collega's mee terug kon rjden, wat overigens goed te doen was op de gestrooide wegen, Mensen uit de directe omgeving waagden het zelfs met de fiets. Zo was het beeld in het gehele land. Rijkswaterstaat en gemeenten reden met strooiwagens, winkels en instellingen werden bevoorraad met vrachtwagens, ambulances deden hun werk, particuliere chauffeurs reden van en naar het werk. Mensen die vanmorgen met pijn en moeite, deels lopend en deels met half rijdend OV hun werk hebben bereikt, konden in Utrecht terug niet op het OV rekenen. Wat al die anderen wel kunnen, lukt met bussen en trams in Utrecht niet. Meer dan een ontzettend gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef lijkt mij dat niet. Niemand verwacht bussen op tijd, niemand verwacht dat alles rijdt, maar niemand verwacht ook dat er helemaal niks meer rijdt.

Knallen in het nieuwe jaar

IJsselstein- 3 januari 2026 - Mijn nieuwjaarsnacht bracht ik thuis door. Nieuwjaarsdag lunchte ik gezellig met mijn familie, at ik 's avonds in een mij zeer bekend Grieks restaurant en bracht ik vervolgens de nacht door in mij chalet in Plasmolen. De tweede dag dronk ik 's morgens koffie met vrienden en winkelde ik 's middags in Nijmegen. Vandaag reed ik rustig richting huis in IJsselstein. Dat kon niet anders, hard rijden was onmogelijk in het besneeuwde landschap. Zo ontspannen als de eerste dagen van mijn nieuwe jaar begonnen, zo bizar is het in de wereld om ons heen.

De viering van Oud en Nieuw lijkt in Nederland inmiddels het moment voor totale anarchie en oorlog. Mensen worden beschoten met vuurwerk. Auto's, huizen en monumenten gaan in de brand. Ziekenhuizen zijn druk met opvang van zwaar gewonden en er waren twee doden te betreuren. Eén van de doden is een zestien jarige jongen uit het Nijmeegse Lindenholt. Hij scheen een lichtje bij toen een buurman zijn vuurwerk wilde ontsteken. Het illegale vuurwerk ontplofte onmiddelijk en even later ging het licht uit. De behulpzame jongen stierf vrijwel direct aan zijn verwondingen. Ik ben benieuwd hoe gelukkig betreffende buurman nu nog is met zijn illegale vuurwerk, maar ik vrees erg ingewikkelde ontmoetingen met de buren die een zoon kwijt zijn. Legaal vuurwerk zal komend jaar niet meer verkocht worden. Hopelijk is dit een voorbeeld voor eenieder die komend jaar illegaal vuurwerk wil afsteken. Het vuurwerkverbod zal ongetwijfeld gaan helpen om nieuwjaarsnacht komende jaren enigszins te normaliseren. Minder normaal maken wat niet normaal is, helpt immers zowel in sociale controle als in handhaving. Tegelijkertijd is het goed om ook naar de onderligende oorzaken van deze geweldsexplosie te kijken. Schijnbaar is er in Nederland een groep mensen die het heerlijk vindt om rotzooi te trappen, spullen te vernielen, medemensen te verwonden en gezagshebbers als hulpverleners dwars te zitten en aan te vallen. Dat lijkt mij geen normaal menselijk gedrag en er lijkt mij in een welvarend land als Nederland ook weinig reden voor. Polarisatie zal er ongetwijfeld mee te maken hebben. Het is niet gek dat polariserende politici deze dagen vooral stil zijn, terwijl ze bij andere incidenten als eerste X vervuilen met opruiende teksten. Of de clichés en politieke spelletjes van andere politici wel bijdragen aan goed voorbeeldgedrag, valt daarnaasrt ook nog te bezien. Bezuinigingen op sociaal werk en onderwijs zullen ook geen goed gedaan hebben op sociale samenhang. Misschien kennen de minder sociale aspecten van het coronabeleid ook nog naweeën. Toch lijken dit allemaal zaken die zo een extreme geweldsexplosie niet kunnen verklaren. Wat nu echt de dieperliggende oorzaak is voor zo een extreme geweldsexplosie, blijft de vraag. Welke onderstroom missen we in ons Nederlandse wereldbeeld?

Het was vijfentwintig jaar geleden dat er geen doden vielen door vuurwerkgeweld, maar door stomme omgang met vuurwerk in café 't Hemeltje in Volendam. Op de dag dat dit herdacht werd, gebeurde de overtreffende trap in het Zwitserse Crans-Montana. Ook hier was de oorzaak gebruik van op zich onschuldig vuurwerk. Vuurwerkfonteinen die ook in Nederlanse resaurants veelvuldig worden gebruikt om feestelijkheden te vieren, waren in champagneflessen gedaan. Deze werden in de lucht gehouden, waardoor het droge houten plafond vlam vatte. Vluchten was vrijwel onmogelijk, met ongeveer veertig doden en honderdvijftien gewonden tot gevolg. De ervaring uit Volendam leert dat nabestaanden en gewonden getekend zijn voor het leven.

In Venezuela knalde het vandaag op een heel andere manier. De Verenigde Staten is het land binnen gevallen en heeft president Maduro overgebracht naar New York. Hoewel de democratische legitimatie van Maduro en zijn regering op z'n minst twijfelachtig was, is het met geweld binnen vallen van een ander land niet de oplossing. Geweld is sowieso niet goed, maar het brengt een land ook in een uiterst instabiele situatie. Ook voor Nederland kan dit nog kwalijke gevolgen hebben. Arubva, Bonaire en Curacau zijn immers onderdeel van het Nederlands koninkrijk en voor defensie volledig afhankelijk van Nederland. De eilanden liggen voor de kust van Venezuela, dichterbij liggen geen landen met zulke sterke banden met de Verenigde Staten. Hoewel er geen gewapende vluchten (mogen) vertrekken, maakt ook de Amerikaanse defensie gebruik van vliegvelden op deze eilanden. Het kan zomaar zo zijn dat deze eilanden als verlengstuk van de agressie van de Verenigde Staten worden gezien en daarmee regionaal in de problemen komen. Met het dubbel demissionaire kabinet wat Nederland nu heeft, is dat niet te hopen. De situatie met NXP heeft immers geleerd dat bewindslieden die weinig meer kunnen dan provoceren, niet de beste diplomaten zijn. Het is te hopen dat de Latijs Amerikaanse wereld wel verstandige, diplomatiek begaafde leiders heeft die dit conflict tot een vreedzaam einde kunnen brengen. Het komende jaar zal het leren, in de hoop dat het wat minder knalt dan in de eerste dagen.

De beste wensen

IJsselstein- 1 januari 2026 - De laatste legale vuurwerkknallen zijn geweest, het jaar 2026 is begonnen. Ik wens iedereen het allerbeste voor het komende jaar!

Als ik social media moet geloven, is Nederland een land van verdwijnende tradities. Eén van die tradities is het afsteken van vuurwerk op Oudjaarsdag. Het is in een zeer ver verleden begonnen om geesten te verjagen, maar die tijd ligt ver achter ons. De laatste jaren was het een gebeuren geworden dat enkele dagen voor oudjaarsdag begon, met rond de jaarwisseling een apotheose. Behalve uit vrolijk vuurwerk, bestond deze ook uit oogletsels, afgerukte ledematen, meestal enkele doden en heel veel kleinere verwondingen. Ook vannacht is het weer raak. Het is zo druk bij 112 dat het vrijwel onbereikbaar is geworden. Het zal nog wel enkele jaren duren voor deze 'vuurwerktraditie' echt voltooid verleden tijd is, maar ik zal het zeker niet missen. Mijn enige nieuwjaarstraditie is een knallende kurk even na middernacht. Deze knalde ook dit jaar weer. De bubbels die er achteraan kwamen, smaakten me prima.

Een andere traditie in deze periode, is het maken van goede voornemens. Deze zijn een stuk onschuldiger dan vuurwerk, hoewel de vraag altijd is waarom enkel een datum het leven doet veranderen. Het is wel een traditie die nog veel ouder is dan vuurwerk. Zo een vierduizend jaar terug maakten de Babyloniërs al goede voornemens. Het nakomen daarvan zou een gunst van de goden opleveren. De Romeinen verbonden goede voornemens aan Janus, de god van begin en einde waar januari naar vernoemd is. Aan het begin van het jaar deden zij morele beloften en brachten ze offers om het nieuwe jaar goed te starten. In de middeleeuwen namen de Christenen deze traditie over. Zij deden rond Oud en Nieuw aan zelfreflectie, boetedoening en beloftes tot morele verbetering. Dat is niet meer, goede voornemens zijn persoonlijker geworden, beloften aan mensen zelf. Stoppen met roken is een goed voorbeeld daarvan, beginnen met sporten ook. Sportscholen schijnen zeer goed te verdienen aan jaarabonnementen die aan het begin van het jaar verkocht worden, maar na januari niet meer gebruikt worden. Daar zal ik mijn geld niet aan uitgeven, ik beweeg liever in de buitenlucht. Mijn goede voornemen is dit jaar vrij eenvoudig: gewoon zo doorgaan. Uiteraard betekent dat ook doorgaan met plannen maken, om deze vervolgens te beleven. Eén van de plannen is om door te gaan met verslag doen van die belevenissen op deze pagina. Ik hoop hier in 2026 weer veel mooie verhalen te kunnen vertellen!