EVS.NU Edwin's homepage

Voorbij

IJsselstein- 28 december 2025 - De kerstdagen zijn voorbij, de jaarlijsten zijn op radio en televisie. Het grote terugblikken is weer begonnen.

Internationaal was het geen geweldig jaar. De oorlog in Oekraïne is nog steeds gaande, in Gaza en Soedan was de situatie niets beter. De wereldwijde politieke situatie is op z'n minst onzeker te noemen. Nationaal hadden we te maken met het slechtste kabinet ooit. Het presteerde het zelfs om dubbel demissionair te worden, met wetsvoorstellen die zowel moreel als juridisch geen enkele toets der kritiek konden doorstaan. De verkiezingen gaven enige hoop, hoewel nog valt te bezien wat het resultaat van de formatie wordt. Ondanks deze malheur, kende ook 2025 zijn hoogtepunten. De economie groeide nog steeds en dat was niet eerder met zo een groot aandeel groene energie. Hoewel cynisme hoogtij vierde in de Tweede Kamer en aan talkshowtafels, wordt Nederland steeds duurzamer. De onderstroom van verduurzaming is niet tegen te houden, hoe graag populisten en andere conservatieve krachten dat ook zouden willen.

Persoonlijk had ik niks te klagen. Tijdens werktijd in het UMC Utrecht en in theater Pantalone hebben we mooie prestaties neergezet en in mijn vrije tijd heb ik geweldige herinneringen opgebouwd. Dit voorjaar heb ik Valkenburg bereikt op de fiets en daar een heerlijke week gehad. De Vierdaagsefeesten waren wederom geweldig. Sowieso heb ik door het jaar heen volop genoten van Nijmegen, de schitterende omgeving en de mensen daar. Aan het einde van de zomer heb ik een heerlijke week gehad in Engeland, waarbij de reis per ferry ook echt vakantie was. Dit najaar was ik weer in Zuidlaren, ook genieten. Altijd gezellig waren de uren in De Mallejan, zowel op de vrijdagmorgen als op de zaterdagavond. Natuurlijk is het goed prestaties neer te zetten, maar het zijn deze momenten die mij echt gelukkig maken. Niks is beter dan een goed gesprek onder het genot van een lekker drankje. Hopelijk lukt mij dat in 2026 weer en met mij vele mensen wereldwijd.

Kerst in Oekraïne

IJsselstein- 21 december 2025 - Afgelopen week zag ik economisch afgeschreven ziekenhuisbedden van mijn werkgever richting Oekraïne vertrekken. Deze zullen daar hard nodig zijn. Op hetzelfde moment besloot de Europeze Unie 90 miljard euro aan Oekraïne te lenen om de strijd tegen Rusland voort te zetten. Het is de zoveelste episode in een tragische geschiedenis.

Bijna vier jaar geleden viel Rusland Oekraïne binnen. Het dacht met een snelle oorlog het land in te kunnen lijven, maar dat bleek niet het geval. Oekraïne kreeg volop steun van westerse landen, wat heeft geleid tot een oorlog van mensen tegen middelen. Rusland blijft militairen sturen, Oekraïne blijft middelen vervangen. Het resultaat is dat bijna vier jaar later het grote Rusland ongeveer een vijfde van Oekraïne veroverd heeft, met ongeveer tien maal zoveel militaire slachtoffers dan aan Oekraïense zijde. Dat is weliswaar een prestatie voor Oekraïne, maar het betekent wel vier jaar leven in oorlog met toch nog vele slachtoffers. Naast de gevechten aan het front, zijn er met grote regelmaat aanvallen met drones en raketten in de rest van het land. Meestal zijn deze gericht op infrastructuur, andere keren op burgerdoelen. Hoewel het normale leven doorgang vindt, is er altijd de angst voor aanvallen.

De recente geschiedenis van Oekraïne kent een bijzonder verloop. In 1991 werd het evenals andere staten binnen de Sovjet-Unie onafhankelijk. De economie sortte onmiddellijk in en de eerste tien jaar stonden dan ook in het teken van economisch herstel. Daarnaast werd een beleid ingezet om Oekraïne Oekraïens te krijgen, met o.a. invoering van he5 Oekraïens als officiële staatstaal. Erg praktisch was dat in het begin niet, grote delen van de bevolking waren alleen het Russisch machtig. Het gaf het land wel een eigen identiteit. Ondertussen was er politiek wel het nodige gedoe. De twee grote politieke partijen, de centrumrechtse prowesterse Nasja Oekrajina van Viktor Joesjtsjenko en de pro-Russische Partij van de Regio's van Viktor Janoekovytsj konden slecht met elkaar overweg. In het Oekraïense parlement, de Verchovna Rada, kwam het soms tot knokpartijen van politici onderling. Na de presidentsverkiezingen van 2004, waarbij de toenmalige regeringspartij van Janoekovytsj massaal gefraudeerd bleek te hebben, ontstonden er grote opstanden onder de pro-Europese Oekraïners die uiteindelijk de Oranjerevolutie zoud gaan heten. Na grote demonstraties in Kiev en betwisting van de geldigheid van de stemming vanuit het buitenland, werden er nieuwe verkiezingen gehouden waarin de prowesterse Viktor Joesjtsjenko won. In de tien jaar daarna werd het niet veel stabieler. Diverse presidenten en regeringen kwamen en gingen, waarbij de spanning tussen pro-Russische en prowesterse stromingen bleef bestaan. Ondertussen nam op alle niveaus de corruptie toe, wat het land nog minder stabiel maakte. In 2014 kwam die tot een apotheose met de zogenaamde Euromaidan protesten. Er werd massaal gebivakkeerd op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, er kwamen rellen en regeringsgebouwen werden bestormd. De situatie escaleerde op 18 februari 2014 door gewelddadige confrontaties tussen binnenlandse troepen en demonstranten, waarbij er door sluipschutters gericht op betogers werd geschoten. Het was het begin van de Revolutie van de Waardigheid. Op 21 februari kwam het tot een omslag. President Janoekovytsj tekende samen met de oppositiepartijen een akkoord voor vervroegde presidentsverkiezingen en inperking van de presidentiële macht. Een dag later vluchtte hij naar Rusland. Er kwam een overgaangsregering, welke niet werd erkend door Rusland. De overgangsregering organiseerde verkiezingen en bij de Oekraïense presidentsverkiezingen op 25 mei 2014 won de onafhankelijke kandidaat Petro Porosjenko met een absolute meerderheid. Ondertussen had Rusland de Krim geannexeerd. Een oorlog tussen Russisch gezinde separatisten en het Oekraïense leger volgde. Hier raakte Nederland bij betrokkenen doordat tijdens dat conflict op 17 juli de MH17 uit de lucht werd geschoten. Russisch gezinde separatisten hadden het vliegtuig aangezien voor een Oekraïens militair vrachtvliegtuig en schoten daarmee 298 onschuldige burgers uit de lucht, waaronder veel Nederlanders. In februari 2015 werd een wapenstilstand afgesproken in Minsk. Hierna werden de gevechten minder. Het onbezette Oekraïne ontwikkelde zich tot een steeds meer verenigde samenleving die zich in belangrijke mate kenmerkte door zich af te zetten tegen de regering van Poetin en in mindere mate Rusland, de Russische taal en cultuur. Op 20 mei 2019 werd Petro Porosjenko na reguliere verkiezingen opgevolgd door Volodymyr Zelensky, die daarvoor bekendheid genoot als tv-persoonlijkheid. Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen, wat heeft geleid tot de huidige situatie.

In de wereld om Oekraïne heen is ondertussen wel wat veranderd. De eerste jaren van de oorlog was er een onvoorwaardelijke steun van de gehele westerse wereld, incl. de Verenigde Staten. Met de komst van president Trump in de Verenigde Staten is dat veranderd. Hij onderhoudt hechte banden met de Russische president Poetin en is minder genegen Oekraïne financieel te steunen. Tegelijkertijd wil hij wel degene zijn die vrede realiseert. Enerzijds leidt dat tot vredesonderhandelingen, wat mogelijk een uitweg biedt. Anderzijds wordt het Oekraïne hiermee moeilijk gemaakt om stand te houden zonder de agressie van Rusland te belonen met afgifte van land. Europa heeft dat nu opgevangen met de lening van 90 miljard euro om de oorlog voort te zetten en achterliggende infrastructuur te herstellen. Hopelijk maakt dit 'kerstcadeau' Oekraïne voldoende sterk om in onderhandelingen tot rechtvaardige afspraken en vrede te komen. Na zo een roerige geschiedenis met afschuwelijke oorlog in de laatste vier jaar, is dat de Oekraïense bevolking zeker gegund.

Discriminatie

Plasmolen - 28 november 2025 - In Nederland gaat de discussie regelmatig over discriminatie. Het is verboden volgens artikel één van de grondwet, maar komt toch nog voor. Vaak hebben mensen het niet eens door.

Enkele weken terug heb ik een jonge meid aangenomen op het werk. Ze is net afgestudeerd en werkt enkele maanden als uitzendkracht om een verre reis te bekostigen. Hoewel het in een ziekenhuis is, werkt ze in een team met voornamelijk mannen. Afgelopen week hadden de intercedente en ik een evaluatie met haar. "Ik krijg nog weleens de vraag of ik wel een rijbewijs heb, of dat ik niet beter bij schoonmaak kan werken", vertelde ze. Ik was wat verbaasd, omdat ik dat niet verwacht van haar directe collega's. Ze moest lachen: "Nee, die doen dat niet. Die willen wel vaak het zware werk voor mij doen. Dan zeg ik dat ik dat als jonge, sterke meid toch echt beter kan dan die oudere mannen." Het gedrag van haar teamgenoten is natuurlijk erg lief, maar discriminatie is het allemaal. Enkele maanden terug sprak ik een P&O adviseur over dit onderwerp. Aanleiding was dat een medewerker discriminerende uitspraken gedaan zou hebben richting een Syrische stagiair. Hij was het met me eens dat in principe iedereen een tweede kans verdient en zich moet kunnen herstellen. Natuurlijk zijn daar uitzonderingen op. Voor hem was discriminatie er één van. Even later spraken we over zijn vorige werkgever, GLS. Ik merkte op dat ik het gedrag van chauffeurs van dat bedrijf niet altijd kon waarderen. "Ik werkte bij een depot in het oosten", vertelde hij. "Daar hadden we dat probleem niet. Bijna alle chauffeurs waren daar Nederlands. Dat is hier anders en dat merk je." Een iets oudere vriend van mij is zestig en zoekt een baan als projectleider in de IT. Er staat in geen enkele afwijzing dat hij te oud is. Wel past hij opvallend vaak niet in het team, sluit zijn profiel niet aan terwijl dat eigenlijk nergens uit blijkt of krijgt hij afwijzingen zonder toelichting. Leeftijdsdiscriminatie komt ook voor, is onze observatie. Met een nog wat oudere vriend, al meerdere jaren genietend van zijn pensioen na een leven als ondernemer, kwam het gesprek ook op discriminatie. "Als ik als ondernemer sollicitatiebrieven heb van Piet, Klaas, Jan, Ahmed en Abdel, nodig ik Ahmed en Abdel niet als eerste uit", zei hij eerlijk. "Dat is dus discriminatie", zei ik daarover. Hij reageerde stomverbaasd. Sollicitanten selecteer je, je kijkt net zo goed naar diploma's als naar teamsamenstelling, was zijn gedachte. Dat selectie op naam discriminatie is, was echt niet in hem opgekomen: "Als de Nederlanders niet geschikt blijken, zou ik ze echt wel alsnog uitnodigen."

Het zijn vrijwel allemaal voorbeelden van onbewuste discriminatie. Mensen hebben geen enkel besef van hun eigen discriminerende gedrag, laat staan dat ze het in de samenleving herkennen. Soms is dat niet erg. Zelf houd ik van Nederlandse muziek, drink ik graag koffie, vermaak ik mij in het theater, wandel ik graag en ga ik ieder jaar naar de Nijmeegse Vierdaagsefeesten. Een salsafeest of jungle party sla ik graag over. Daarmee begeef ik mij vaak tussen blanke, Nederlandse mensen, waarbij ik mij thuis voel. Een enkele keer spreek ik in een café eens mensen met andere achtergronden, maar het is meer uitzondering dan regel. Dat doet iets met mijn referentiekader. Zolang ik me daar bewust van ben, lijkt mij dat geen probleem. Voor mij geldt tevens dat ik in mijn werk wel mensen met allerhande achtergronden ontmoet, wat mijn bewustzijn over mijn cultuur vergroot. Lastiger wordt het als mensen zich niet bewust zijn, zoals in bovenstaande voorbeelden. In het laatste voorbeeld was het verschil in selectie tussen wat iemand van geboorte is en iemand tijdens het leven ontwikkelt niet duidelijk, terwijl dat de essentie van discriminatie is. Komaf, leeftijd, geslacht, geaardheid, gezindheid en gezondheid kiest niemand voor. Je krijgt het bij geboorte of het overkomt je. De grondwet zegt daarover het volgende: 'Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.' Opleiding, werkervaring, kledingkeuze en taalgebruik zijn voorbeelden van kenmerken die iemand zelf ontwikkelt of kiest. Je kan discussiëren over de vraag of onderscheid daarop wel gewenst is, maar discriminatie is het niet. In een sollicitatietraject kan er prima op geselecteerd worden.

Nog erger wordt het uiteraard als bewust gediscrimineerd wordt. Gelukkig is het slechts een minderheid van Nederland die dat doet. Dat wil niet zeggen dat onbewuste discriminatie geen probleem is wat niet opgelost moet worden. Ik denk niet dat het veroordelen van "witte mannen met privileges" helpt. Sterker nog, dat is volgens mij niets anders dan diezelfde discriminatie. Positieve discriminatie, zoals vrouwen of allochtonen in bepaalde gevallen voorrang geven, is dat ook. Soms zal het helpen, maar meer dan symptoombestrijding zal het nooit worden. Uiteindelijk zit het in bewustwording. Begrijpen dat de multiculturele samenleving een gegeven is, interesse in elkaar tonen en elkaar aanspreken op gedrag zullen toch het verschil moeten gaan maken. Voorbeeldgedrag en bewustwordingscampagnes kunnen daar zeker in helpen. Ik ben benieuwd of deze er nog gaan komen. Het kan wel, lijkt mij.

De beleving van boodschappen

IJsselstein - 23 november 2025 - Boodschappen moeten we allemaal doen. Er zijn mensen die het vreselijk vinden. Zelf kan ik er wel van genieten. Er gebeurt altijd wat.

Vrijdagmiddag was ik bij de AH XL aan de Jacobslaan in Nijmegen. Het is verreweg de mooiste supermarkt die ik ken. Het is groot, maar niet onpersoonlijk. Zo staan er op enkele plekken bemenste balies met vers bereid voedsel. Dat is natuurlijk niet het merendeel, dat bestaat gewoon uit schappen met artikelen. De grootte wordt gebruikt voor een breed assortiment. Zoeken is echter zelden nodig. Het is zo ontzettend logisch ingedeeld, dat ik altijd in één keer naar het juiste vak loop. Ook vrijdag lukte me dat weer. Eenmaal bij de kassa, stond een man met een redelijk gevulde kar voor me. De strak geklede cassiere haalde de spullen over de scanner en legde ze achterop de band naast haar, met zo een typische AH scheidingsplank. Dat gedaan hebbende, noemde ze het bedrag: "Dat is dat 42 euro." De man begon op dat moment rustig zijn spullen in te pakken. De cassiere en ik keken elkaar aan en lieten het gebeuren. Rustig genoot ik van mijn uitzicht. Toen de man klaar was met inpakken, stond het bedrag klaar op de pinautomaat. "Ik heb nog een bon voor lege flessen", zei hij. Hij zocht even in zijn tas en vond deze. Glimlachend pakte de cassiere het aan, verwerkte het, liet hem pinnen en wenste hem een prettige dag. "Geen haast, ik ben vrij vandaag", zei ik toen de man buiten gehoorafstand was en mijn boodschappen snel over de scanner gingen. "Ha, ik ook niet! Mijn werkdag moet ik hier toch zitten", antwoordde ze lachend. Ik rekende af, pakte mijn spullen en we wensten elkaar een goed weekend.

Zaterdag haalde ik mijn broodjes bij de Jumbo in Mook. Dat is een echte dorpssuper. Het is niet groot, maar er is wel ruim voldoende voor de dagelijkse boodschappen. De broodjes worden vers afgebakken, dus die zijn er goed. Bij de kassa is er keuze tussen de zelfscan en de kletskassa. Dat laatste vind ik geniale marketing. Daar waar het bij de ontwikkeling van zelfscankassa's gaat om snelheid en kostenbesparing, is de kletskassa exact het tegengestelde. Daar wacht je niet in de rij, daar ben je onderdeel van een sociaal fenomeen. Toen ik aan kwam lopen, versnelde een stel iets met hun wagen om voor te zijn. Ik was nog steeds vrij, dus liet het gebeuren. Ze pakten het inpakken en afrekenen buitengewoon efficiënt aan. Dat was dus anders dan de vrijdagmiddag, maar uiteraard is snelheid niet verboden bij de kletskassa. Het komt alleen niet in je op om je te ergeren als iemand wat lang blijft praten, want dat is het concept. Dat gebeurde deze keer niet. Vervolgens was ik aan de beurt. Ik ben geheel vergeten waar het over ging, maar het gesprek met de vrolijke cassiere was erg leuk. Samen vierden we dat ik anderhalve euro korting bij elkaar gesprokkeld had, waarna ook wij elkaar een fijn weekend wensten. Mijn beleving van boodschappen doen was wederom top.

Nashville in Cuijk

Plasmolen - 15 november 2025 - Eén van de leukste vrouwen uit de Nederlandse muziekwereld is Leonie Meijer. Ze heeft een prachtige heldere stem, maar is daarnaast ook een spontane vrouw die een leuke sfeer neerzet. Vanavond was ze in de schouwburg Cuijk met Nashville 2, een show vol countrymuziek.

In 2012 tipte dj Rob Stenders haar over de Netflix serie Nashville, vertelde Leonie Meijer aan het begin van de show. De serie over countrymuziek en country artiesten inspireerde haar om een theatertour met countrymuziek te doen. Dat beviel goed, ik was bij een optreden in de tweede tour. Ze had muzikale begeleiding van the Nashville All Star Band, een enthousiaste groep met drummer, gitarist, bassiste en een achtergrondzanger en -zangeres. Het was een uitermate gevarieerde show waarin duidelijk werd dat country een vele malen gevarieerder genre is dan vaak wordt gedacht. Een nummer als Islands in the stream werd gebracht, maar ook Have a little faith in me, Calm after the storm, Life is a highway en het overbekende Jolene. Ze bracht ook het eigen nummer Here wat ze samen met een Amerikaanse songwriter geschreven had in Nashville. Het ging erover dat ze als 33-jarige met haar moeder had overlegd of ze alleen een reis kon naar New Orleans, Memphis en Nashville. Op deze reis had ze afgesproken met de Amerikaanse songwriter en dit nummer geschreven.

Het optreden was een prettige afwisseling tussen rustige muziek, uptempo nummers en mooie verhalen. Bij Nine to five vond ze dat de heupen wel los mochten, waarna Giddy up volgde met een dans waar de gehele zaal mee mocht doen. Het publiek ging los en we dansten en zongen volop mee. Schijnbaar had ze door dat ik ervan genoot, want ik kreeg de microfoon. Gelukkig was de tekst inmiddels "lalala", anders was het die tien seconden niet goed gekomen met de tekst. "Als ik een feest geef, nodig ik die meneer uit als gangmaker", kreeg ik nog als compliment. Daarna ging de aandacht weer naar de muziek, met een paar schitterende nummers. De klassieker Country road, take me home ontbrak uiteraard niet en werd gebracht met een prachtige ingehouden vertolking. "Willen jullie er nog eentje?", vroeg Leonie daarna. Geheel volgens verwachting was het antwoord "ja!". Het laatste nummer Sanctuary volgde, waarna een leuke avond met prachtige muziek erop zat. Ik had genoten.

File

IJsselstein - 12 november 2025 - Vanmorgen stond ik in de file op de A12, vanmiddag op de A27, A12 en A2. Het aantal files is de afgelopen periode weer ontzettend toegenomen in Nederland. Rond kerst zal het vast weer wat minder worden, maar het blijft wel steeds drukker worden. Tijdens de file dacht ik na over mogelijkheden om de files in Nederland te verminderen.

Files ontstaan als er meer verkeersaanbod is dan de weg aan kan, of als auto's gaan remmen omdat de bestuurder afgeleid wordt. Dat laatste gebeurt bijvoorbeeld bij kijkersfiles, als er een file ontstaat omdat op de andere rijbaan gewerkt wordt of een ongeluk is gebeurd. Meer verkeersaanbod dan de weg aan kan, kan meerdere oorzaken hebben. Het kan simpelweg te druk zijn, waardoor de weg te smal wordt voor de hoeveelheid auto's. Het kan ook zijn dat als gevolg van werkzaamheden of ongelukken banen afgesloten zijn, waardoor de weg smaller wordt. Het laatste wat kan gebeuren, is dat verkeer te veel af moet remmen bij in- en uitvoegen. Dat heeft soms met gedrag van automobilisten te maken, soms ook met de weginrichting.

De vraag is hoe de massale files die Nederland momenteel teisteren verminderd kunnen worden. Filerijden is immers irritant, maar levert ook economische en ecologische schade op. Het slechte nieuws is dat er geen snelle oplossingen zijn. Toch lijken er wel op redelijke korte termijn en op langere termijn mogelijkheden te zijn om files te voorkomen.

Een eerste set maatregelen kan het financieel stimuleren van ander reisgedrag zijn, waardoor het aantal auto's op de weg afneemt.. Ten tijde van de coronacrisis stonden er aanmerkelijk minder files, ook buiten de periodes van lockdowns. Dat was omdat minder mensen met recreatieve bestemmingen op de weg zaten en heel veel mensen thuis werkten. Het financieel stimuleren van thuis werken, bijvoorbeeld door thuiswerkvergoedingen fiscaal zeer aantrekkelijk te maken, zal zeker helpen minder verkeer op de weg te krijgen. Het tweede is het al langer bestaande plan van rekeningrijden. Momenteel wordt bezit van de auto fors belast, en gebruik via accijns op brandstof onafhankelijk van het tijdstip. Door belasting op bezit af te schaffen en rekening rijden met tarieven per tijdvak in te voeren, zullen meer mensen buiten de ochtend- en avondspits gaan rijden. Natuurlijk moet reizen in de spits lonend blijven voor mensen die niet op andere tijdstippen kunnen werken, maar minder filerijden mag best wat kosten. Het bespaart immers ook tijd en brandstof.

Ingewikkelder is de inrichting van de ruimte, al is het maar omdat dit veel meer tijd kost. Afgelopen week hoorde ik een gemeenteambtenaar uitleggen dat gemeenten volop inzetten op woningbouw omdat het financieel aantrekkelijk is voor gemeenten. Bedrijven worden hiervoor weggedrukt, ver verwijderd van woonwijken. Goede reisopties met fiets of openbaar vervoer worden daardoor lastiger, reisafstanden in de auto langer. Door wonen, werken en recreëren meer bij elkaar te brengen en vervoer per fiets en openbaar vervoer aantrekkelijker te maken, zal het aantal auto's op de weg ook afnemen. Dat geldt ook voor inrichting van de wijken zelf. Goed bereikbare parkeerplaatsen, winkels voor dagelijkse boodschappen op loop- of fietsafstand en daarbij afhaalpunten voor pakketbezorging, maakt de verkeersdruk in en tussen wijken ook minder. De praktijk is nu vaak dat eerst gebouwd wordt, getracht wordt automobiliteit te verminderen door lage parkeernormen om vervolgens te concluderen dat bewoners iedere dag de auto nodig hebben om van en naar de ver weg gelegen werkplek te reizen. Bij aanleg van bedrijventerreinen speelt vaak hetzelfde. Om overlast te voorkomen, worden deze ver van woningbouw aangelegd, langs snelwegen, ver van treinstations en slecht bereikbaar per fiets. De auto is dan wel heel aantrekkelijk.

Een ander aspect van inrichting van ruimte betreft de wegen zelf. Deze moeten breed genoeg zijn om het verkeer aan te kunnen, maar niet zo breed te zijn dat een aanzuigende werking ontstaat. Ongelijkvloerse kruisingen, rotondes, ovatondes, gescheiden in- en uitvoegstroken, parallel- en hoofdrijbanen, goed afgestelde verkeerslichten en rij- en inhaalverboden voor langzaam verkeer zijn allemaal maatregelen die doorstroming bevorderen. Op veel plekken zijn deze maatregelen al ingezet, maar op heel veel locaties is ook nog heel veel verbetering mogelijk. Het leidt wel tot werk aan de weg, met bijbehorende wegversmallingen en kijkersfiles. Voorlopig zullen de files dus nog niet opgelost zijn, maar het zal wel fijn zijn als de overheid aan de slag gaat met file verminderende maatregelen. Hopelijk begrijpen de vandaag benoemde informateurs ook dat de file-informatie best wel wat minder mag en worden werkende maatregelen meegenomen in het komende regeerakkoord.

Rust in Zuidlaren

IJsselstein - 9 november 2025 - Afgelopen weekend was ik in Zuidlaren. Het was een heerlijk ontspannen weekend in een mooie omgeving.

Boven Zwolle staan geen files, wordt vaak gedacht. Dat viel donderdagmiddag op mijn rit richting Drenthe wat tegen. Zelfs Zuidlaren in was het druk. Toch is het er vele malen rustiger dan in de omgeving Utrecht. Uitgestrekte heidevelden en bossen met mooie herfstkleuren maken het landschap en de "Hunnebed highway" is toch wel een stuk minder druk dan de ring Utrecht. Ook de mensen lijken gemoedelijker. Op staat gedag zeggen wordt vriendelijk beantwoord. Vrijdag nam ik de bus richting Groningen. Deze name de snelweg werd druk bij de carpoolplaats langs de A28. Ook in deze noordelijke stad lijkt de P&R een goed alternatief voor de parkeergarages in de stad. In het centrum van de stad was het gezellig druk. Op de Grote Markt stond het aan de westzijde vol met kramen. Aan de oostzijde waren de bouwwerkzaamheden afgerond. Het resultaat vond ik aansprekend, met o.a. waterpartijen en wat groen, terwijl het karakter van het stadsplein bewaard was gebleven. Ik lunchte in een bruin café nabij de Grote Markt en bezocht wat winkelketens die overal te bekijken zijn. Daarna liep ik een rondje over de Nieuwe Ebbingestraat, typisch een stadstraat met lokale winkels en horeca.

Zaterdag maakte ik eerst een wandeling in de omgeving, met tussenstop op vakantiepark De Bloemert in Midlaren. Hier ben ik in het verleden enkele keren verbleven en ik vond het leuk het weer eens terug te zien. Het park was weinig veranderd, het is nog steeds een mooi bungalowpark met veel water aan het Zuidlaardermeer. Het restaurant op het park was geopend, een mooie plek voor de lunch van zaterdag. De avonden was ik bij grand café Zuidlaren, één van de vele horecagelegenheden in het dorp. Het was er alle avonden een gezellig bedoeling met een diversiteit aan gasten. Zo waren er ook Engelstalige gasten, ik verwacht vanuit De Bloemert. De serveerster vond het lastig: "Ik had op school altijd goede cijfers voor Engels, maar ik vind het lastig als ik het moet praten." Ik gaf haar een eerlijk antwoord: "Dat is bij mij precies andersom! Goede cijfers voor Engels had ik zelden." We raakten in gesprek en ze vertelde voorbij De Groeve te wonen. Ik vroeg of ze richting Kropswolde bedoelde, daar bleek ze te wonen. Hoogezand is dichterbij dan Zuidlaren, vervolgde ze haar verhaal, maar ze vond Zuidlaren gezelliger. Dat kon ik ook na dit weekend weer onderschrijven. Ik had een heerlijk rustig weekend in een gezellig dorp. Mijn volgende verblijf staat al geboekt voor maart, waar ik nu al zin in heb.

Het kan wel

IJsselstein - 2 november 2025 - Afgelopen woensdag waren de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Het is duidelijk dat D66 de grootste partij geworden is en daarmee de winnaar van de verkiezingen. Toch is er meer te zien in de uitslag van deze verkiezingen.

Donderdagmorgen sprak ik op het werk een collega, een man eind vijftig die woonachtig is in een klein dorp. "Er moet nu wel wat gebeuren", was zijn analyse van de verkiezingsuitslag. Deze algemene analyse zal iedereen delen, dus ik vroeg hem waar hij op doelde. "Al die buitenlanders die hier komen, dat is een probleem", antwoordde hij. Op zich is dat een bijzonder antwoord voor een werknemer van een internationaal werkende academische organisatie die diversiteit en inclusie wil bevorderen. Ik vroeg hem of hij last heeft van buitenlanders. "Nee, ik heb nergens last van. Ik zie dat op de televisie, wat er allemaal gebeurt. Dat moet toch niet kunnen." Het voorbeeld geeft aan hoe belangrijk de rol van media is. Is de televisie het venster op de wereld, wordt het wereldbeeld gevormd door wat daar te zien is. Nu zijn omroepen over het algemeen nog journalistieke organisaties met bijbehorende principes, maar nog ingewikkelder wordt dat op social media. Gremia als Facebook, LinkedIn, Instagram, TikTok en X werken niet op basis van principes, maar met algoritmes. De inhoud wordt overgelaten aan eenieder die dat wil. Daar waarbij journalistieke organisaties het filteren van wel en niet uit te zenden feiten en meningen onderwerp van discussie is, is op social media zelfs het onderscheid tussen feiten en meningen ver te zoeken. UIteraard leidt dat tot misbruik, desinformatie, nepnieuws en dientengevolge opruiïng en misleiding. Kan een individu dat niet goed beoordelen en wordt het wereldbeeld niet mede gevormd door ontmoeting in de stad, beleven van cultuur en/of lezen van boeken, lijken "buitenlanders" en dan met name "asielzoekers" al snel het grootste probleem van deze tijd. Meer extremistische partijen als de PVV, FVD, en JA21 maken daar gebruik van en in mindere mate ook de VVD en BBB. Het is een geluk dat ook op deze flank van het politieke spectrum de verdeeldheid groot is, anders had deze flank tweeënveertig tot achtenzestig zetels behaald. Dat is nog steeds geen meerderheid, maar wel een bedenkelijk grote minderheid.

Het goede nieuws van deze verkiezingen, vind ik dat een positief verhaal toch nog beter aanslaat dan negativiteit. Niet de zo luid hoorbare vreemdelingenhaat heeft deze verkiezingen gewonnen, maar de verkiezingsleus "Het kan wel". D66-leider Rob Jetten heeft met zijn partij geprobeerd een hoopgevend verhaal neer te zetten als tegenwicht voor alle negativiteit en onkunde die de laatste jaren domineerde. De onkundige eendagsvliegen van NSC zijn volledig richting uitgang gedirigeerd, de marketeers van BBB hebben wederom minder zetels gekregen. Tegelijkerijd winnen partijen verkiezingen niet van aperte tegenstanders, maar van gelijkgezinden. GroenLinks/PvdA heeft stevig verloren. Het is de fusiepartij niet gelukt een aansprekend verhaal te presenteren. Partijleider Frans Timmermans trok zijn conclusies direct na bekendmaking van de eerstre exitpoll. Een leerpunt lijkt mij dat een zeer bekwame bestuurder niet per definitie een aansprekende partijleider is. Zelf stemde ik "iets nieuws". Ook Volt heeft te lijden gehad onder de sterke campagne van D66, waardoor één van de twee zetels verloren ging. De VVD heeft de vrije val iets kunnen stoppen. Van de eenenveertig zetels na het eerste avontuur met de PVV, zijn er nu nog dieëntwintig over. In vergelijking met de verkiezingen van twee jaar terug is de schade beperkt gebleven tot één zetel, wat begrijpelijkerwijs als overwinning gevierd werd. Kijkend naar mogelijke regeringscombinaties, is met de huidige zetelverdeling eigenlijk aleen een regenboogcoaltie van de klassieke, ervaren regeringspartijen D66, VVD, CDA en GroenLinks/PvdA mogelijk. De VVD heeft campagne gevoerd met het uitsluiten van GroenLinks/PvdA en zal dan dus zeker wat moeten slikken. Daarnaast is het een coalitie van oude partijen, in een parlement waar nieuwe partijen een buitengewoon grote minderheid vormen. Niet bij iedere politicus zal dit dus op veel enthousiasme kunnen rekenen. Ik ben benieuwd of Rob Jetten zijn positieve verhaal ook bij de collega politici over de bühne gaat krijgen, of dat D66 voor de tweede keer in zijn bestaan de term "pechgeneratie" inhoud zal gaan geven.

Doe iets nieuws

Plasmolen - 25 oktober 2025 - Vrijdagmiddag was ik in de Nijmeegse binnenstad. Vanaf mijn parkeerplek bij de Werden liep ik langs de nachtopvang met verslaafden voor de deur. In de loop van de middag ben ik twee keer aangesproken door bedelaars. Een dame vroeg een kleinigheidje, een man een euro. Hoewel ik ervan overtuigd ben dat Nederland nog steeds een welvarend land is, denk ik ook dat de verkiezingen woensdag a.s. echt wel ergens over gaan.

De cirkel nog niet rond

Plasmolen - 11 oktober 2025 - Afgelopen donderdag was ik bij NTCP in Heerenveen. NTCP is het Nationaal Testcentrum Circulaire Plastics, een not for profit organisatie die werkt aan circulair maken van kunststoffen. Er was onderzoek gedaan naar restafval uit ziekenhuizen, waarbij afval van het UMC Utrecht als testmateriaal was gebruikt. Hoewel het een leuke en interessante dag was, waren de resultaten weinig bemoedigend. Dat neemt niet weg dat we kennis opgedaan hebben, waarmee het wederom een stapje richting circulaire economie was.

De beschikbaarheid van grondstoffen neemt wereldwijd rap af en de uitstoot van broeikasgassen eerder toe dan af. Zowel economisch als ecologisch is dat niet goed. Eén van de oplossingen hiervoor is de transitie naar de circulaire economie. In een lineaire economie worden grondstoffen gedolven, producten daarvan geproduceerd, vervolgens gebruikt en verbrand. Dit leidt logischerwijs tot afname van beschikbare grondstoffen. Daarnaast leiden delven, produceren en verbranden tot milieuverontreiniging, waaronder uitstoot van genoemde broeikasgassen. In een circulaire economie worden producten na gebruik niet verbrand, maar hergebruikt of gerecycled. Bij hergebruik wordt het product opnieuw gebruikt. Recycling betekent dat de grondstoffen van het product weer gebruikt worden om nieuwe producten van te maken. In beide gevallen hoeven minder grondstoffen gedelfd te worden en is afvalverbranding niet meer nodig. Om dit te realiseren, zijn een aantal zaken nodig.

Ten eerste dienen producten en verpakkingen ontworpen te worden voor circulaire toepassingen. Is hergebruik of recycling niet mogelijk, gaat het immers ook niet gebeuren. In consumentenmarkten gebeurt dit steeds meer. Zo zijn verpakkingen van consumentenproducten al vrijwel altijd recyclebaar. In de medische markt is dit nog niet het geval. Medische producten en verpakkingen zijn vaak complex en kennen lange ontwikkeltijden. Producenten zijn veelal grote internationale maatschappijen die veel belang hechten aan omzet en patiëntveiligheid, maar minder compassie hebben met het milieu. Het resultaat is dat er veel wegwerpartikelen zijn die niet gerecycled kunnen worden, in verpakkingen die eveneens slecht recyclebaar zijn.

Het tweede wat van belang is, is dat afvalverwerking is ingericht op recycling. Bij hergebruik blijft het product in stand, maar andere producten en verpakkingen zullen na gebruik gerecycled moeten worden. Hiervoor zijn meerdere zaken van belang. Bij inzameling is de balans tussen bron- en nascheiding altijd onderwerp van discussie. Bronscheiding leidt tot zuiverder, schonere stromen die eenvoudiger te recyclen zijn. Tegelijkertijd is bronscheiding praktisch niet altijd mogelijk. Dan is nascheiding de oplossing. In praktijk is afvalverwerking meestal een combinatie van bron- en nascheiding. In verwerking is toepassing van de juiste technieken van belang. Kunststoffen kunnen op twee manieren gerecycled worden. Bij mechanische recycling worden kunststoffen weer kunststof. Chemische recycling is ook mogelijk. Dan worden kunststoffen weer olie, waarna er ook weer kunststoffen van gemaakt kunnen worden. Mechanische recycling is goedkoper, maar chemische recycling schoner. Het grootste probleem van recycling is dat het kostbaar is. Delven van olie en daar kunststoffen van maken, is goedkoper dan kunststoffen recyclen. Opschaling is noodzakelijk om recycling goedkoper te maken, maar dat gebeurt niet zolang het aanbod van kunststof uit olie zo goedkoop blijft. Deze vicieuze cirkel zal doorbroken moeten worden om een circulaire economie te realiseren.

Een nieuwe ontwikkeling die van belang is voor economie en ecologie, verdient het om gestimuleerd te worden door de overheid. Financiële prikkels van overheidswege kunnen immers heel goed sturend zijn in het richting geven aan economische ontwikkeling. Om die reden was de 'plastictaks' bedacht. Dit was een belasting op productie of import van fossiele kunststoffen, zodat gerecyclede kunststoffen financieel aantrekkelijker werden dan kunststoffen welke van olie gemaakt zijn. Het huidige kabinet heeft deze belastingmaatregel ingetrokken en in plaats daarvan de belasting op verbranden van afval verhoogd. De prikkel is dus verlegd van producent naar afvalverwerker. Deze heeft invloed op de wijze van afvalverwerking, maar geen enkele invloed op gebruik van grondstoffen. In de huidige situatie, waarbij goedkope fossiele kunststoffen het grootste knelpunt zijn in de transitie naar een circulaire economie, lijkt dit dus een ontzettende misser. Uiteraard is het wel goed voor gevestigde belangen met invloed in regerende politieke partijen.

NTCP had onderzocht of het mogelijk is kunststoffen uit restafval van ziekenhuizen chemisch te recyclen. Dit blijkt mogelijk. Ongeveer twintig procent van het restafval is geschikt voor chemische recycling, bleek uit het onderzoek. Dat is niet heel verrassend, in praktijk is reeds gebleken dat eenzelfde percentage geschikt is voor mechanische recycling. In het proces van chemisch recyclen, ontstaan ook nog verliezen. Uiteindelijk wordt zo een twaalf procent van de totale hoeveelheid restafval weer olie. Het is in de huidige situatie zeker geen verkeerd resultaat, maar richting circulaire economie is het resultaat natuurlijk veel te mager. Een echt circulaire economie zal er pas zijn bij zo een tachtig procent recycling. Meer bronscheiding zal nodig zijn om te komen tot een zuiverder afvalstroom. Betere technieken zullen ontwikkeld moeten worden om tot minder verliezen in het proces van recycling te komen. En, om de cirkel rond te maken, meer producten en verpakkingen zullen ontworpen moeten worden voor recycling.

Uiteindelijk zal de ontwikkeling naar een circulaire economie onontkoombaar zijn, al is het maar omdat bronnen met olie minder zullen worden. De energietransitie zal leiden tot gebruik van hernieuwbare energie, de circulaire economie tot behoud van grondstoffen. Het is nu aan de voorlopers om daar stappen in te zetten. Ontwerp en inkoop van producten welke circulair ontworpen zijn, effectieve bronscheiding van afval en doorontwikkeling van nascheiding en verwerking zijn de stappen die nu gezet moeten worden. Financiële prikkels van de overheid zullen zeker helpen de transitie te versnellen. Versnelling of niet, de beweging zal echter sowieso gemaakt worden.

Tribute tot Toto

IJsselstein - 5 oktober 2025 - Afgelopen vrijdagavond was ik in Roermond, bij een concert van Tribute to Toto. Het was een geweldige avond met heerlijke muziek.

Toto is vernoemd naar het Latijnse In Toto, wat alomvattend betekent. De naam is zo gekozen omdat de oprichters van de band zoveel mogelijk stijlen wilde spelen. In praktijk is het een rockband geworden met een heel eigen stijl, welke bij ieder nummer herkenbaar is. Dat wil niet zeggen dat alle muziek hetzelfde klinkt, er zit wel degelijk veel variatie in. De grootste hits heeft de band in de jaren '80 gehad, met nummers als Africa, Stop loving you en Rosanna. De eerste hit was Hold the line, in 1978. In die tijd bestond de band uit David Paich, Jeff Porcaro, Steve Porcaro, Steve Lukathar en zanger Bobby Kimball. De mannen kennen elkaar als sessiemuzikant en spelen ook op talloze andere albums van Amerikaanse grootheden. Als leden van Toto krijgen ze met vele wisselingen te maken. Met name de zanger wisselt vaak, wat bijzonder is bij bands. Zelf vind ik het een van de beste bands ooit. De gelaagdheid van de muziek, goed in het gehoor liggend en toch lekker stevig, maakt het voor mij de beste vand van de muzikaal legendarische jaren '80.

De zaal was slechts half vol. Dat verbaasde mij, tributebands van grote namen weten tegenwoordig vaak volle zalen te trekken. Het deerde de band niet. Tribute to Toto bleek een band van negen jonge muzikanten te zijn die elkaar kennen van het conservatorium in Tilburg. Dat laatste was te merken. Muzikaal was het ontzettend goed. Nummers van Toto werden gebracht, maar ook nummers waar leden van Toto op mee hadden gespeeld. Zo werden ook nummers gespeeld van o.a. Micheal Jackson en Christoffer Cross. Buiten dat het muzikaal ijzersterk was, was ook de performance goed op orde. De kleding was op elkaar afgestemd. De leadzanger droeg een net pak, de bassiste was met hoge laarzen, ultrakort broekje, strak shirt en opgestoken haar niet alleen goed voor de oren. Het belangrijkste was echter dat de lol in het spelen van het podium af spatte. Ieder nummer werd vol overgave gespeeld. Na de grootste Toto hit Africa volgde nog één nummer, waarna de zaal aan de beurt was met de klassieker We want more. De eersten zullen de laatsten zijn, dus Hold the line was de toegift. "We zien elkaar in de bar", riep de zanger nog. Ook daar was het nog even gezellig, na een heerlijk avondje rockend theater.

Vrijheid, verbinding en vrolijkheid

Plasmolen - 27 september 2025 - Gisteren stalde ik mijn fiets bij de fietsenstalling Kelfkensbos in Nijmegen. Een Surinaams ogende dame deelde de bonnetjes uit. Ze wilde haar verhaal even kwijt: "Die jeugd van tegenwoordig kan zich niet meer gedragen. Net reden twee Nederlandse jongens weg zonder het bonnetje in te leveren. Het gaat echt niet goed met Nederland." Een andere bezoekster en ik legden uit dat provocerende pubers van alle tijden zijn en ik wenste haar veel gezellige klanten. Dat deed haar weer glimlachen.

Wie ook van alle tijden zijn, zijn provocerende politici. Het zijn er momenteel wel veel. Over ruim een maand zijn er verkiezingen en er valt wel wat te kiezen. Dat de Surinaamse dame bij de fietsenstalling expliciet zei dat Nederlandse jongens lastig waren, is tekenend voor de sfeer in het land. Verschillen doen ertoe en worden uitvergroot, terwijl we eigenlijk meer delen dan verschillen. Verbinding is echter politiek lastig. Uitvergroten van verschillen maakt het eigen standpunt duidelijker, ongeacht de vraag of dit Nederland verder brengt. Provoceren en profileren doen het goed op social media en daarmee in het stemhokje.

Het politieke spectrum is druk en verdeeld op dit moment. Met name aan de rechterzijde zijn ontzettend veel partijen actief. VVD, PVV, SGP, BBB, NSC, FVD, Ja21 en BVNL proberen allemaal stemmen te winnen in rechts Nederland. Het concept is bij al deze partijen hetzelfde. De asielzoeker is schuldig, de hardwerkende Nederlander het slachtoffer. Geheel feitenvrij worden serieuze problemen als klimaatopwarming, biodiversiteit, beschikbaarheid van grondstoffen en vergrijzing van de bevolking keihard ontkend. Alle problemen worden teruggebracht tot één onderwerp: de asielzoeker. Dat in werkelijkheid het asielprobleem een gevolg is van slecht beleid waarbij procedures te lang duren en de opvangcapaciteit te ver teruggedrongen is, wordt niet geroepen. Sterker nog, alle voorgestelde maatregelen zijn gericht op verder verminderen van capaciteit. Alleen dan blijft de asielzoeker immers bruikbaar als zondebok. Het lijkt de angst voor het onbekende die deze politiek aantrekkelijk maakt voor grote groepen kiezers. Een simpel verhaal als antwoord op complexe vraagstukken, waarbij het onbekende en de ongekende als kwaad worden weggezet, lijkt voor veel mensen een aantrekkelijk wereldbeeld. Mij lijkt het vooral leiden tot polarisatie. De voorbeelden zien we in het groot in landen als Israël en de Verenigde Staten, in het klein als een Surinaamse dame het over "Nederlandse jongens" heeft.

In het midden van het politieke spectrum is het heel wat rustiger. Er zijn twee stromingen te vinden: christendemocraten, vertegenwoordigd door CDA en ChristenUnie en liberalen, vertegenwoordigd door Volt en D66. Het wereldbeeld van deze stromingen verschilt behoorlijk. In de praktische politiek en het stemgedrag in het parlement is het verschil minder groot, eigenlijk nihil. Uiteindelijk zijn het allemaal constructieve partijen die de ambitie hebben gedegen beleid neer te zetten. Bij de christendemocraten is het CDA meegaander, de ChristenUnie principiëler. Het zijn principes welke ik niet deel, maar in calvinistisch Nederland zeker gehoord mogen worden. Bij de liberalen lijkt het verschil minder groot. Het zit vooral in accenten. Deze liggen bij Volt op Europese samenwerking, bij D66 op zelfbeschikking. Het wereldbeeld van deze liberale partijen staat haaks op dat wat rechtse partijen propageren. Daar waar rechtse partijen het over "Nederland voor de Nederlanders" hebben, gaat het bij liberalen over internationale solidariteit, Europese samenwerking en beperken van opwarming van de aarde. Hoewel dat de wereld wel wat complexer maakt, lijkt het mij ook vele malen realistischer. De technologische ontwikkelingen met internet en kunstmatige intelligentie hebben van de wereld een dorp gemaakt. Nederland is daarin geen eiland, maar op alle fronten afhankelijk van internationale ontwikkelingen. Dat geeft cultureel allerlei uitdagingen, maar deze omarmen lijkt me een stuk constructiever dan ontkennen van deze waarheid.

Aan de linkerzijde zijn vier partijen actief: PvdA/GroenLinks, Denk, de SP en de Partij van de Dieren. In deze hoek zit zonder twijfel de meeste variatie. PvdA/GroenLinks schuurt tegen het midden aan en is een fusie van sociaaldemocraten en groenen. Aanleiding voor de fusie is dat de partijen in de praktische politiek weinig verschillen, maar ideologisch was het verschil fors. Dit schuurt binnen de partij. Frans Timmermans heeft als lijsttrekker een buitengewoon indrukwekkende staat van dienst. Hij wordt daarom bewonderd, maar door anderen ook gehaat. Er zit weinig tussen, wat lastig is voor het verbindend leiderschap wat hij voorstaat. Denk lijkt de islamitische variant van het CDA. Dit maakt onderwerpen als inclusie van belang, waardoor het aan de linkerzijde uitkomt. Net als de ChristenUnie lijkt de partij nooit echt groot te worden, simpelweg omdat de religieuze doelgroep te klein is om groot te worden. De SP is conservatief socialistisch. Het is een partij met een hele heldere ideologie, maar een beperkte doelgroep. Niet echt veel mensen lopen immers warm voor nationalisatie van bedrijven en soortgelijke klassiek socialistische standpunten. De Partij van de Dieren zit aan het andere uiterste van de linkse politiek. Het is een links liberale partij die gaat voor natuurbehoud, inclusiviteit, diversiteit, duurzaamheid en internationale solidariteit. Hiermee staat de partij het meest ver van het rechtse blok. Geen enkel standpunt komt overeen, de prioriteiten eveneens niet. Het maakt de partij wel steeds aantrekkelijker voor kiezers die niet de leugen, maar de ethiek willen laten regeren. Zelf vind ik het een sympathieke partij die het in de praktische politiek goed doet, maar in het verkiezingsprogramma wel erg veel uitersten opzoekt. De kans dat de vier linkse partijen tot coalitievorming komen, lijkt me nihil. Los van de verwachting dat het getalsmatig niet zal lukken, zijn de verschillen inhoudelijk ook te groot. Mocht één van deze partijen tot regeringsdeelname komen, zal het met partijen uit het midden zijn.

Aan het einde van de middag kwam ik mijn fiets weer halen. Uiteraard gaf ik mijn bonnetje wel netjes af. Ik vroeg de Surinaamse dame of ze nog een leuke middag gehad had, maar de provocerende pubers zaten haar nog steeds hoog. Na mijn vraag hoeveel leuke klanten daar tegenover stonden en mijn bekentenis het gezellig gevonden te hebben bij haar, veranderde haar emotie. Een uitbundige lach met mooie witte tanden en vrolijk kijkende ogen verschenen op haar gezicht. Lachend wenste ze me een fijne dag. Ik heb geen idee wat ze zal stemmen, maar hoop van harte dat ze haar stem niet door boosheid laat bepalen. Dat zal ik ook niet doen. Zonder nu al te weten wat ik wel ga stemmen, zal het zeker een stem op een liberale partij worden, wars van provocatie, populisme en zondebokpolitiek.

Malle Babbe

IJsselstein - 20 september 2025 - Vandaag was ik naar de musical Malle Babbe in het DeLaMar Theater in Amsterdam. Daarna at ik in de buurt van het Leidseplein. Het was een geslaagd uitje.

Rob de Nijs is 16 maart jl. overleden aan de gevolgen van Parkinson. Vlak daarvoor, op 9 februari 2025, was de première van de musical over zijn leven, vernoemd naar één van zijn hits: Malle Babbe. De musical begint met een scène over het eind van zijn leven, waarna een stap terug wordt gemaakt naar het begin van zijn carrière. Vervolgens komen de verschillende periodes in zijn leven voorbij. Zijn verschillende liefdes krijgen veel aandacht, omlijst met muziek uit zijn omvangrijke oeuvre. De vorm waarin dit gebeurt, is een soort circusvoorstelling. Voor de pauze vond ik deze vorm wat afleiden. Het waren weliswaar chronologische, maar toch min of meer losse acts over gebeurtenissen in het leven van Rob de Nijs. Na de pauze viel het meer in elkaar. Al met al was het een musical met mooie muziek, prachtig gezongen, leuke anekdotes en ook nog enkele herkenbare, emotionele momenten. De toegift was een acrobatische circusact met gezongen hits van Rob de Nijs, een mooie afsluiting.

Het DeLaMar Theater ligt nabij het Leidseplein, in het uitgaanscentrum van Amsterdam dus. Na afloop liep ik de Korte Leidsedwarsstraat in, op zoek naar een restaurant. Bij Argentijns restaurant El Capricho raakte ik in gesprek met één van de obers, waarna ik plaats nam in het restaurant. Ik werd welkom geheten met een klein glaasje Sangria van het huis en uiteraard de menukaart. Deze was gevarieerd, met duurdere maar ook betaalbare opties. Ik koos voor het laatste. "Wilt u brood met kruidenboter?", werd me gevraagd. Ik had geen voorgerecht gekozen, maar sloeg dit niet af. Bij het hoofdgerecht werd de salade aanvankelijk vergeten, maar dit werd na mijn vraag onmiddellijk gecorrigeerd. Het smaakte allemaal goed. Na de koffie wilde ik afrekenen: "Nu al, wilt u misschien nog een kopje koffie van het huis?" Ook deze sloeg ik niet af, waarna ik uiteindelijk een heel schappelijk bedrag afrekende. Ik sloot daarmee een geslaagde middag en avond Amsterdam af.

Gaza en het songfestival

Plasmolen - 12 september 2025 - Gisterenavond was ik op een station waar een pro Palestina demonstratie gaande was. De situatie in Gaza houdt de gemoederen steeds meer bezig. Het beïnvloed nu zelfs het songfestival. Of er andersom ook beïnvloeding is, is de vraag.

Ik kwam de stationshal binnen lopen en zag demonstranten en handhaving staan. Laatstgenoemden stonden erbij en keken ernaar, één glimlachte naar mij als passant. Een toespraak liep op het einde. Daarna werd het lied 'vive la Palestina' (bella ciao) ingezet, gevolgd door een lawaaiprotest met potten en pannen. Het is de vraag wat dit soort demonstraties voor effect hebben, maar het laat wel zien dat mensen meeleven met de situatie in Gaza. Vandaag werd bekend dat AvroTros heeft besloten niet mee te doen met het Eurovisie Songfestival als Israël meedoet. Het verraste me. AvroTros is een omroep aan de rechterzijde van het spectrum en tot voor kort was daar begrip voor Israël. Het is veelzeggend dat deze omroep nu deze stap zet, samen met o.a. omroepen in Ierland en Slovenië. Het feit dat Israël geen journalisten duldt in Gaza en deze zelfs vermoord, lijkt voor de journalistieke organisatie AvroTros de druppel te zijn geweest.

Bij het conflict in het Midden Oosten kunnen slechts weinigen hun handen in onschuld wassen. Het speelt inmiddels meer dan een eeuw en in deze periode heeft geen enkele betrokkene zich beperkt tot diplomatie. Eén van de knelpunten in het conflict is het Israëlische nederzettingenbeleid. Ondanks dat er afspraken zijn over grondgebied van Israël en Palestina, blijft Israël nederzettingen bouwen op Palestijns grondgebied. Wonen daar Palestijnen, maken bulldozers daar een einde aan. Hoewel terrorisme niet goed te praten is, is dit beleid wel een kiem voor terroristisch verzet. Op 7 oktober 2023 kwam dit tot een ongekende aanval van Hamas, waarbij veel Israëlische slachtoffers vielen en Israëliërs gegijzeld werden. Voor Israël was dat het startpunt voor een langdurige explosie van geweld in Gaza. Systematisch worden steden vernietigd en gesloopt. Zelfs ziekenhuizen worden niet ontzien. Hulporganisaties wordt toegang ontzegd. Wordt ergens voedsel uitgedeeld aan hongerige Palestijnen, worden deze beschoten. Internationale artsen hebben geconstateerd dat het Israëlische leger zelfs gericht op kinderen schiet. Journalisten zijn niet welkom en worden vermoord. Onlangs is begonnen met het aanvallen van de stad Gaza. Deze wordt gebombardeerd en gesloopt. Bewoners kunnen enkel vluchten, zonder een veilig heenkomen te hebben. Ondertussen wordt via bevriende organisaties volop propaganda verspreid door kritische geluiden weg te zetten als antisemitisme. Onderscheid tussen kritiek op de staat Israël en het Joodse geloof wordt daarin bewust niet gemaakt, terwijl dat natuurlijk totaal verschillend is. Hoezeer de terroristische actie op 7 oktober 2023 ook te veroordelen is, het rechtvaardigt op geen enkele wijze deze oorlog tegen een weerloos volk. Dat Israël niet uit is op vrede, bleek afgelopen week. Het beschoot een gebouw in Qatar waar kopstukken van Hamas vredesonderhandelingen met Israël aan het voorbespreken waren. Dat Israël zich door zo een aanval nog verder verwijdert van de Arabische wereld, mag niet verbazen. Steeds meer mensen en landen gaan inzien dat dit niet zo door kan gaan. Of een actie in een station bijdraagt aan normalisatie van het conflict, waag ik te betwijfelen. Het Songfestival is maar een liedjesprogramma, maar wel één waar Israël zich als onderdeel van de westerse cultuur kan etaleren. Nu meerdere landen het signaal geven niet op deze wijze met Israël cultuur te willen beleven, is dat wellicht wel een signaal wat aankomt. Laten we hopen dat AvroTros hiermee bereikt wat de politiek nalaat.

Toch weer naar Arnhem

IJselstein - 7 september 2025 - Afgelopen donderdagavond at ik in Arnhem, op het terras bij Grieks restaurant Rhodos. De dag ervoor was er een spontaan volksfeest geweest in de stad. Tegen alle verwachtingen in won Vitesse in hoger beroep de rechtszaak om behoud van de proflicentie.

Zelf ben ik geen voetbalfan. Ik ben niet goed in balsporten. Verslaggeving van voetbal op radio en televisie vind ik niet meer dan irritant geschreeuw. De interviews en analyses blijven vaak steken in inhoudsloos geblaat om niks. Dat neemt niet weg dat voetbal in Nederland leeft. Veel mensen beleven er wel plezier aan. Zelf zie ik ook dat vanuit de sport veel parallellen te maken zijn naar andere maatschappelijke vraagstukken. Gedrag in sport is vaak exemplarisch en daarom heel herkenbaar. Ook in Arnhem leeft de sport. Vitesse als lokale profvoetbalclub hoort net zo goed bij de stad als de Rijn en de Sint Eustatiuskerk. Het is onderdeel van de identiteit van de stad en mensen voelen zich verbonden met zo een club. Hoewel sommige groepen supporters daar wel heel ver in doorschieten, is het voor een stedelijke gemeenschap natuurlijk leuk als dit blijft.

Het probleem van Vitesse zit in de financiën en speelt al jaren. Ooit had Vitesse hoogdravende ambities, maar geen geld. Dat werd opgelost door de club te verkopen aan rijke Russische investeerders, die alle tekorten bij legden. Uiteindelijk was Vitesse eigendom van de Rus Valeri Ojf. Na de inval in Oekraïne, stopte deze echter met betalen. Een oplossing leek gevonden in overname door de Amerikaan Coley Perry. Er werd een lening afgesloten wat eigen vermogen zou worden na afronding van de overname. Hierin is het helemaal mis gegaan. De overname werd niet goedgekeurd door de KNVB, vanwege gebrek aan transparantie over herkomst van het geld. Coley Perry wilde deze transparantie niet geven. De lening werd daarmee geen eigen vermogen, maar een veel te hoge schuld. De club werd vervolgens overgenomen door Dane Murphy, Flint Reilly, Timo Braasch, Leon Mueller en Bryan Mornaghi. Deze bleken echter wel erg nauwe banden te hebben met Coley Perry. Ondanks dat Vitesse beweert dat de banden nu volledig verbroken zijn, blijft daar twijfel over bestaan. Inmiddels heeft een groep lokale Arnhemse ondernemers, verenigd in De Sterkhouders, plannen de club over te nemen. Een kwart van de aandelen is al in handen van deze groep, over de andere aandelen lopen onderhandelingen. Voor de KNVB was dat te laat. De licentiecommissie vindt dat er de afgelopen jaren zoveel missers en tekorten zijn geweest dat een licentie niet meer gerechtvaardigd is. De proflicentie werd daarom ingetrokken.

Begin augustus ging Vitesse bij de rechter in beroep. De verdediging bij de rechtbank in Utrecht omvatte twee elementen: de banden met Coley Perry waren nu echt verleden tijd en het maatschappelijk belang van de club was te groot om de proflicentie in te trekken. Er werd een emotioneel betoog gehouden waar zelfs de familie van de advocaat een rol in speelde. Dat maakte geen indruk op de rechter. De licentiecommissie van de KNVB oordeelde terecht op basis van in het verleden behaalde resultaten, sprak de rechter. Het maatschappelijk belang is juridisch geen overweging, dus dat betoog had geen zin. Afgelopen week diende het hoger beroep in Arnhem, gekscherend een thuiswedstrijd genoemd. Slechts weinigen hadden er nog vertrouwen in. Daar waar in Utrecht nog vele supporters naar de rechtbank kwamen, was het in Arnhem een enkeling. Als donderslag bij heldere hemel kwam woensdag de uitspraak: Vitesse moet de proflicentie terug krijgen en toegelaten worden in de eerste divisie. Deze keer had Vitesse een andere advocaat gestuurd. Deze toonde geen enkele emotie bij de club, maar fileerde professioneel de door de KNVB gehanteerde procedures. Er was te weinig tijd gegeven, maatregelen volgden elkaar te snel op waardoor Vitesse geen tijd had orde op zaken te stellen en er was om documenten gevraagd die Vitesse niet in bezit kon hebben. Tijdens de rechtszaak afgelopen maandag bleken de drie rechters al gevoelig voor dit procedurele betoog, wat tot zenuwen bij de verdediging van de KNVB leidde. Woensdag kwam het verlossende woord en werd Vitesse in gelijk gesteld. De KNVB had Vitesse onvoldoende ruimte gegeven om orde op zaken te stellen, was nu het rechterlijke oordeel

Vitesse begint nu alsnog het seizoen in de eerste divisie, met achttien punten negatief. Dat is vanwege een eerder in het traject opgelegde straf. Zelf vind ik dat vreemd. Mij lijkt dat sportieve missers met sportieve punten gecorrigeerd kunnen worden, maar financiële tekortkomingen met geldelijke maatregelen. Een ander punt is het elftal. De afgelopen weken zijn spelers gaan lopen, dus het elftal zal opnieuw samengesteld moeten worden. Last but not least, de financiële problemen zijn nog steeds niet opgelost. Een faillissement blijft een realistisch scenario. Het is sterk de vraag of De Sterkhouders in staat zijn de schulden te voldoen. Voorlopig kan men echter weer juichen in Arnhem. Bij de Nijmeegse sportieve aartsrivaal NEC werd door m.i. minder sportieve groepen supporters "nooit meer naar Arnhem" gezongen. "Toch weer naar Arnhem", stond donderdag op een sleep achter een vliegtuig boven Nijmegen. Zolang rivaliteit met deze humor wordt beantwoord, gun ik het Nijmeegse NEC zijn streekderby en Arnhem zijn Vitesse.

Stem vóór

IJselstein - 1 september 2025 - Bijna twee weken terug is voor het eerst in de parlementaire geschiedenis van Nederland een demissionair kabinet gevallen. Het is een uitwas van de extreme verdeeldheid die Nederland teistert.

Het kabinet is gevallen op het standpunt over de gebeurtenissen in Gaza. Het NSC wilde een stap zetten in het aanspreken van Israël op het geweld in Gaza. Voor VVD en BBB was dit onbespreekbaar, waarna NSC opstapte. Wat daarna gebeurde, is tekenend voor de huidige politiek. Premier Schoof begreep niet waarom NSC op dit moment opstapte. Zijn politieke voelsprieten functioneerden wederom niet. Eric van den Burg van de VVD noemde Ester Ouwehand van de Partij van de Dieren een kutwijf en de fractiemedewerkers van NSC teringlijers. Hij vatte vooral het huidige niveau van de VVD goed samen. Geert Wilders ging tekeer alsof hij niets van doen had met de huidige politieke situatie en diende nog maar een motie voor een asielstop in. Alleen FVD en Ja21 stemden met hem mee. Het is toch fijn dat Marokkanen geen zondebok meer zijn sinds Geert Wilders de asielzoeker heeft ontdekt. De BBB speelde de vermoorde onschuld en wil leveren. Ondertussen probeerde minister Mona Keijzer uit te leggen waarom de fractie van de BBB voor onhoudbare amendementen had gestemd en rapporteerde het Planbureau voor de Leefomgeving dat de plannen van minister Femke Wiersema zo een 21 miljard kosten en niks opleveren. Het leverde dus zelfs in deze week wanbeleid.

De oorzaak van deze situatie zit in de verkiezingsuitslag. De vorige coalitie was gevallen om een leugen van Dilan Yesilgoz, over aantallen nareizigers. Het bestond uit vier partijen die tot elkaar veroordeeld waren. Het was een voortzetting van de voorgaande de coalitie, waar in de campagne geen partij voor was gegaan. Bij de opvolgende verkiezingen lijkt heel veel tegen gestemd te zijn. Een stem tegen Frans Timmermans op de VVD, een stem tegen het CDA op NSC, een stem tegen alles en iedereen op de PVV en een stem tegen het stikstofbeleid op de BBB. Dit heeft geleid tot een Tweede Kamer vol opportunisten, met weinig politieke ervaring en nog minder realiteitszin. De enige coalitie die te maken was, was er één van populisten zonder gezamenlijke boodschap. Tot mislukken gedoemd, was de heersende opvatting toen dit kabinet op het bordes stond. Nog geen jaar later was dat een feit. Dat het in demissionare status nogmaals zou vallen, is wel een unicum wat niet was voorspeld.

Momenteel beginnen de campagnes langzaam en weer dreigt het te gaan over waar men tegen is. In de publicaties van de VVD zie ik waarom PvdA/GroenLinks fout is, en andersom. De kunst is volgens mij om te stemmen op een partij met standpunten en een wereldbeeld waar je voor bent. Dus stem geen VVD omdat je tegen links bent, maar omdat je voor meer marktwerking bent. Stem geen PVV omdat je tegen de politieke elite bent, maar omdat je voor uitsluiting van bevolkingsgroepen bent. Stem SGP als je de doodstraf wil, ChristenUnie als je zondagsrust belangrijk vindt en CDA als je voor dienstplicht bent. Een stem op Volt is voor Europa, niet tegen Nederland. Ben je voor nationaliseren van bedrijven, is de SP een goede optie. Een stem op D66 is een stem voor klimaatpolitiek, een stem op de Partij van de Dieren voor dierenrechten. Vind je inclusie een belangrijk onderwerp, is een stem op PvdA/GroenLinks een mogelijkheid. Zie je meer in complottheorieën, zal FVD de goede keuze zijn. Is de omzet van Agrifirm belangrijk voor je, is een stem op de BBB logisch. Dit zijn natuurlijk maar voorbeelden, soms wat kort door de bocht, maar het is wel de essentie van goed werkende democratie. Als mensen stemmen waar ze voor zijn en zich realiseren dat dit vervolgens enkel de inzet bij het compromis is, zal een constructieve samenstelling van de Tweede Kamer met dito kabinet het gevolg zijn. Blijven we massaal tegen stemmen, zal tegenwerking binnen de te vormen coalitie het gevolg blijven. Ik ben benieuwd wat er gebeurt op 29 oktober.

Femicide

Plasmolen - 28 augustus 2025 - Een week geleden bekeek ik in Arnhem een tentoonstelling over femicide. Deze maakte indruk. Op dat moment wist ik niet dat het onderwerp enkele uren later nog actueler zou worden.

Die donderdagavond werd Lisa vermoord in Duivendrecht. Ze fietste vanaf het Leidseplein alleen naar huis omdat ze haar electrische fiets niet in de stad wilde laten staan. Onderweg werd ze achtervolgd en vervolgens vermoord. Of dit echt femicide is, weten we nog niet. Femicide is vermoorden van een vrouw omdat ze vrouw is. Dat lijkt in dit geval wel zo te zijn, maar het motief van de moordenaar is nog niet bekend. De meeste gevallen van femicide komen voor in huiselijke kring, door partners en ex-partners. De laatste jaren worden gemiddeld veertig vrouwen per jaar vermoord in Nederland, waarvan meer dan twintig door partners of ex-partners. Niet alle veertig moorden betreffen femicide, het kunnen ook moorden om andere redenen zijn. In vergelijking met andere landen zijn deze cijfers relatief laag, hoewel iedere moord er natuurlijk altijd één teveel is. Voor Lisa geldt dat ze stomweg op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was. Het had niets met relaties van doen. Ze kwam een haar onbekende man tegen die haar vermoordde.

Behalve buitengewoon triest, zijn dit soort incidenten net zo zeldzaam als regulier. Zo af en toe is er iemand die een ander om niets misbruikt en/of vermoord. De kans dat het je overkomt, is gelukkig nihil. Dat het vaker gebeurd is en in de toekomst weer zal gaan gebeuren, is helaas ook een zekerheid. De achtergronden van daders is geen lijn in de ontdekken. Deze keer betrof het een asielzoeker. Hoewel rechts populistische politici daar onmiddellijk misbruik van wilden maken, is er geen enkel verband tussen komaf en dit soort brute moorden. In eerdere gevallen waren het heel gewoon lijkende Nederlandse mannen. Gelukkig oogsten de opruiende berichten van politici als Geert Wilders en Dilan Yesilgoz op social media vooral hoon.

Binnen enkele dagen was de publiciteits- en crowdfundingsactie "wij eisen de nacht op" een feit. Er is een half miljoen euro opgehaald en de crowdfunding is nu stopgezet. De campagne is inmiddels op vele plaatsen zichtbaar, zowel op billboards in het straatbeeld als op internet. Ik vind deze ingewikkeld. Natuurlijk moet eenieder altijd en overal veilig over straat kunnen, op de wijze zoals eenieder dat wil. In verreweg de meeste gevallen zal dat ook gewoon kunnen, in zeldzame gevallen gaat dat gruwelijk mis. Er bestaan nou eenmaal mensen die gruwelijke dingen doen. Een cultuur waarin mensen elkaar zien, een vangnet van zorg als behoefte aan ondersteuning gesignaleerd wordt en repressie waar dat nodig is, zal het aantal mensen wat dit soort misdaden begaat minimaliseren. Het is dus goed om dat allemaal te doen en dat vooral niet weg te bezuinigen. De realiteit is ook dat de zeldzaamheid waarin dit soort gruwelijkheden plaats vinden niet heel veel zeldzamer meer kan worden.

Ik las ook het volgende: "Niet alle mannen begaan misdaden, maar de dader is altijd een man." Vervolgens kwam er een betoog wat er kort samengevat op neer kwam dat de mannelijke cultuur de grondoorzaak van femicide is. Als ik kijk naar groepen voetbalsupporters of vuurwerkliefhebbers, zie ook dat er mannelijke culturen zijn die wel wat correctie behoeven. Zo een correctie zal bushokjes echter meer goed doen dan vrouwen. Foute grappen en "kleedkamerhumor" werden genoemd als eerste stap richting misbbruik en moord. Individuele gevallen daar gelaten, lijkt dit me een verkeerde observatie. Humor kan getuigen van slechte smaak, maar een foute grap leidt niet tot een moord. De observatie doet ook geen recht aan de overheersende (mannelijke) cultuur, als die al zou bestaan. Voor zo ver cultuur het probleem is, zal dat maatschappelijk zijn, niet mannelijk of vrouwelijk. Seks en verschillen tusen seksen horen bij het leven. Elkaar uitdagen hoort daar net zo goed bij als het respecteren van elkaars grenzen. Lust en liefde zijn om van te genieten. Pas als dat niet meer lukt, ontstaat frustratie. Daarmee begint de ellende. Laten we elkaar dus vooral zien, uitdagen en begrijpen, ongeacht komaf, gender, gezindheid, geaardheid en/of gesteldheid. Lisa komt er niet mee terug, volgende Lisa's gaan we niet voorkomen, maar misschien dat we wel minimaal één volgende Lisa kunnen voorkomen.

Van Hull naar Rotterdam

Noordzee - 27 augustus 2025 - Vanmiddag ben ik in Hull de ferry weer opgestapt. Vanavond en vannacht vaar ik terug naar Rotterdam.

Vijf dagen Engeland hebben me veel laten zien. Het viel me op dat op alle menukaarten het aantal calorieën bij de gerechten vermeld staat. De reden is te zien op straat. Obesitas lijkt hier volksziekte nummer één, in de overtreffende trap. Wat ook opvalt, is het grote aantal tatoeages. In Nederland worden dat er al steeds meer, maar in Engeland zijn zelfs gezichten niet meer gevrijwaard. Dat prikkelt mij niet. Wel doen de Engelse dames hun best met naveltruitjes, korte rokjes en broekjes en last but not least rond zwiepende borsten. Het straatbeeld is hierin echt anders dan op het Europese vasteland.

De steden die ik heb bezocht, verschilden wel ik karakter. Hull is een rauwe havenstad met redelijk veel zwervers en een centrum waar leegstand een serieus probleem is. De winkels die er zijn, zijn vaak goedkoop. Gek genoeg is de sfeer nog wel ontspannen. Leeds daarentegen toont als een welvarende stad, met een goed gevuld centrum met voornamelijk duurdere winkels. Beverly is een kleiner toeristisch stadje. Het opvallende hier is dat het publiek gemoedelijker lijkt. York is een en al toerisme, vergelijkbaar met plaatsen als Sluis en Valkenburg. Het verschil is dat York vele malen groter is.

Voor enkele dagen was het leuk Engeland te beleven. De overvaart is ook een attractie op zich, met eten en vermaak aan boord. Morgen ben ik weer in Nederland. Na vijf dagen Engeland, weet ik ook weer waarom ik me daar thuis voel.

Van Hull naar Leeds

Hull - 26 augustus 2025 - Vanuit Hull wilde ik een grote stad bezoeken. Ik dacht aan Manchester en kreeg Sheffield als tip. Na een blik op de reistijden werd het Leeds, een uur met de trein vanuit Hull.

Bij het loket in Hull wilde ik een retour kopen. De lokettist gaf me de tip een enkeltje te kopen en in Leeds een enkeltje terug. Dat zou tientallen ponden schelen. Aangekomen op het station in Leeds, bedacht ik eerst maar het enkeltje terug te kopen. De lokettiste daar vroeg me welke trein ik terug wilde nemen. Ik antwoordde dat ik rond vieren terug wilde, maar de exacte treintijden niet wist. Ze legde uit dat de trein rond vier uur tientallen ponden duurder was dan de trein rond half vijf. Ook haar advies om een trein later terug te nemen, heb ik dus maar opgevolgd. Hoe de tarieven van Engelse treinen bepaald worden, is me nu wel een raadsel. Het waren vandaag wel modernere treinen. Electrificatie werd nog aan gewerkt, maar het leken nieuwere, schonere dieseltreinen dan de laatste dagen.

Leeds is een aanzienlijk grotere stad dan Hull, maar ook rijker. Leegstand heb ik er vrijwel niet gezien, wel enkele bouwprojecten. Het centrum bestaat uit een groot winkelgebied, deels voetgangersgebied, deels overdekte winkelcentra. Historisch zijn de arcades, overdekte straten met bogen zoals de passage in Den Haag ook heeft. Verschil is dat deze in Leeds nog ouder zijn. Er zitten voornamelijk dure, luxe winkels in. Goedkopere kramen waren te vinden in de Leeds City Market, ook gehuisvest in een historisch pand. Aan de rand van het centrum zijn wat grotere historische gebouwen als het stadhuis en een kerk te vinden. De ruimte om de kerk is een kerkhof, een rustpunt in de drukke stad. Een stel voerde er duiven. "Jullie zijn populair", zei ik tegen ze. Lachend bevestigden ze dat. De stad was dat ook, maar dan bij mensen. Ondanks dat het dinsdag was, was het gezellig druk in de stad. Rond vier uur liep ik het station weer op, om tegen half vijf de zeer betaalbare trein terug te nemen.

Van Hull naar Beverley

Hull - 25 augustus 2025 - Gisteren kregen we in de trein uit York de tip dat het plaatsje Beverley erg leuk is. Ik kon het Engelse Beverley niet, dus ben er vandaag geweest.

De trein heen was druk, maar deed er maar een kwartier over. Een verre reis was het dus niet vanuit Hull. Er bleek me niets teveel gezegd te zijn. "Welcome in town Beverley" las ik toen ik het station uitliep. Even later stond ik in een leuk historisch centrum met leuke pleintjes en straatjes, gevuld met gezellige terrasjes en gevarieerde winkels. Opvallend waren de twee grote kerken in het stadje, één aan beide zijden van het centrum. De eerste die ik bezocht was het minst groot en rustig. De tweede was groter, maar ook drukker. Binnen was een activiteit van een koor, er werd geld ingezameld voor de voedselbank, mensen gaven uitleg en bezoekers keken rond. Dat deed ook ik. Opvallend vond ik de vele graven in en rond de kerk. Bijzonder mooi waren de vele beelden aan de buitenzijde van de kerk.

Lunchen deed ik op een terras op een pleintje in het centrum. De serveerster begreep dat ik geen Engelsman was: "Ah, you are from the Netherlands? I speak some German, that is similar to Dutch?" Aan de tafel naast me kwamen twee mannen met een hond zitten. De hond had sokken aan, om de poten te beschermen tegen de warmte van de straat op deze zonnige dag. Ik had het nog nooit eerder gezien, maar het zal vast helpen. De trein terug was vier minuutjes verlaat, maar vervolgens weer met een kwartier in Hull. De tip was de moeite waard geweest, was mij conclusie.

Van Hull naar York

Hull - 24 augustus 2025 - Vandaag stond York op het programma. Het bleek een behoorlijk toeristische stad te zijn.

Na het ontbijt in het hotel, bleek dat Engeland geen land van koffie is. De koffie was niet te drinken. Gelukkig zit er naast het hotel een koffiebar. Ook daar is meer keuze uit thee dan uit koffie, maar de koffie smaakt er wel. Een deel van het terras is er rookvrij. De helft van dat deel van het terras was het ook werkelijk. Er is zicht op een voetgangersoversteekplaats met verkeerslichten. Deze lijken ter decoratie te zijn. Vrijwel geen enkele voetganger wacht hier voor het rode licht. Alleen toeristen zoals ik wachten op groen, maar voor ons komt iedere auto levensgevaarlijk van de verkeerde kant. Dan is een verkeerslicht een reuze handig hulpmiddel.

Aan het einde van de ochtend nam ik de trein naar York. Het bleek een dieseltrein. Op het perron zag ik rook uit de uitlaat komen, wat mij deed vermoeden dat het woord emissieklasse nog niet was uitgevonden bij bouw van deze trein. Binnen bleek iedere zitplaats wel een usb aansluiting te hebben om de telefoon op de laden, toch bijzonder. York bleek een schitterende oude stad te zijn, net vooral heel veel toeristen. De 'minster' bleek een immens gebouw. Daaromheen waren parken, oude straatjes met winkeltjes en restaurantjes en een markt. Aan het einde van de middag nam ik de trein weer terug, wederom een ronkende diesel. Binnen werd het geluid zo nu en dan overtroffen door gillende baby's. Nadat de meeste daarvan op tussenstations waren uitgestapt, raakte ik in gesprek met een Engelse reiziger. Hij had nog wat leuke toeristische tips. Wellicht ga ik die komende dagen nog eens bekijken. De avond was voor dezelfde pub als gisteren, deze keer met een goede curry op het menu. En gelukkig smaakte de koffie toe daar wel.

Van Rotterdam naar Hull

Hull - 23 augustus 2025 - Terwijl in Den Haag bleek dat zelfs een demissionair kabinet nog kan vallen, nam ik van Rotterdam de boot naar het land van de Brexit. Ik heb een weekje vakantie in het Engelse Hull.

Na aan boord gegaan te zijn, bleek ik een hut te hebben op de tiende verdieping, 'het tiende dek'. Dat geeft gelijk aan hoe groot zo een ferry is. Ik lag niet bovenin, er waren nog twee verdiepingen boven. Op dek acht en negen was het entertainment te vinden. Ik ging eerst naar het buffetrestaurant, daarna naar de wijnbar. De laatste was niet echt goedkoop, maar er werd wel goed wijn geschonken. 's Nachts sliep ik in mijn hut, rustig deinend op de golven.

Zaterdagmorgen rond acht uur arriveerde ik inderdaad haven van Hull. Met een bus ging ik van de boot aan land. De paspoortcontrole volgde, waarna de bus naar het centrum van Hull klaar stond. Deze zetten me af bij het station, met het hotel daar vlakbij. In de middag verkende ik de stad. Het bleek een mengeling van mooie gebouwen en leegstand, uitgaansgebied en winkelstraten, op en top geklede mensen en zwervers. De tegenstellingen zijn eigenlijk overal zichtbaar. Ongezellig is het er zeker niet. 's Avonds zocht ik een Engelse pub in de stad op. Engelse muziek kwam uit de speakers, huiselijke lampenkappen decoreerden de ruimte. Ik dacht rond tien uur mijn hotel weer op te zoeken, even na negen uur was ik er. Het tijdsverschil moest ik nog even aan wennen.

Fiets- en treinvakantie naar Valkenburg

Plasmolen - 30 mei 2025 - Deze week van Hemelvaartsdag heb ik vakantie. Ik besloot naar Valkenburg te gaan, op de fiets vanuit Plasmolen. Het werd een afwiselende fiets- en treinvakantie.

De eerste dag fietste ik naar Horn, vlakbij Roermond. Ik verbleef er in hotel De Abdij. Die naam was niets teveel gezegd. Beelden en ornamenten sierden het gebouw. Wel was het een uitstekend hotel. Ik had een rustige kamer en zowel diner als ontbijt smaakten uitstekend. De fietstocht er naartoe ging door De Peel. Ik had wind tegen en het laatste stuk regende het. Na wekenlang droog en zonnig weer, had het beter gekund. Lunchen lukte echter nog op een fijn terras onderweg in Deurne en rond drie uur 's middags was ik op mijn bestemming, dus al met al viel het niet tegen.

De tweede dag fietste ik van Horn naar Valkenburg. Daar waar ik de eerste dag makkelijk op de borden met plaatsnamen kon fietsen, lukte dat de tweede dag niet. Daarnaast was het onstuimig weer, met veel regen en wind. Uiteindelijk was de route niet meer te vinden. Ik zag een ouder echtpaar lopen en vroeg de weg. De man was zo vriendelijk de weg te wijzen: "Wilt u de toeristische of de snelle route?" vroeg hij. Na al die regen en wind koos ik voor de snelle route, die hij me piekfijn uitlegde. Vanaf dat moment werd het weer ook beter en fietste ik snel via Beek en Schimmert naar Valkenburg. Ik was trots het gehaald te hebben, bedacht wel om terug de trein te nemen.

De maandag was voor Maastricht. Vanuit Valkenburg is dat slechts één kwartier met de trein. De maandag is relatief rustig in Maastricht. De meeste winkels gaan rond het middaguur open. Ik keek er wat rond, dronk koffie op De Markt en lunchte langs de Maas.

Die avond at ik bij een Grieks restaurant in Valkenburg. Terwijl ik op het terras van mijn ouzo genoot, kwamen twee eenden aan waggelen. Het was me de avond ervoor al opgevallen dat ze 's avonds door de hoofdstraat waggelen. Na twee keer kwaken kwam de kok naar buiten en serveerde patat met gyros op straat. De eenden lieten het zich smaken, namen nog een tweede portie en waggelden vervolgens weer de straat uit.

Dinsdag nam ik de bus naar Gulpen. Het is een mooi dorpje in het Limburgse heuvellandschap. Ik nam een Thaise noedelsoep bij één van de eettentjes in het centrum. Binnen waren de Thaise invloeden merkbaar, leuk om mee te maken in het Limburgse dorp. Vanuit Gulpen vervolgde ik mijn busreis naar Heerlen. Ook dat had een internationaal karakter. Aan het einde van de busrit was ik één van de weinige Nederlanders in de bus. Het waren vrijwel allemaal scholieren met Arabische achtergrond die de bus namen. Opvallend vond ik dat de meisjes naar parfum roken, de jongens naar rook. Niets ten nadele van Arabische jongeren, maar dit eenzijdige beeld maakte mij duidelijk dat Heerlen een heel andere stad is dan Maastricht. Waar in Maastricht veel geld uitgevend winkelend publiek uit Nederland, België en Duitsland de straten vult, lijkt geld uitgeven in Heerlen slechts voor enkelen weggelegd. Goedkope ketens vullen de straten en winkelcentra.

Woensdag ging ik naar Eijsden, heen met de trein en terug met de bus. Eijsden is één van de zuidelijkste dorpen van Nederland, aan de grens met België. In de trein werd omgeroepen dat betaling met OV chipkaart of betaalpas in België niet geldig is, maar daar had ik dus net geen last van. In Eijsden bleken twee centra rond kerken te zijn. Ik dronk koffie tegenover de kerk bij het winkelcentrum. Later lunchte ik nabij de andere kerk, in een eetcafé aan de Maas. Voor het eetcafé vertrok een fiets-/voetveer naar de Belgische overzijde van de Maas. Daarna liep ik terug richting station. Onderweg verloor ik mijn pet. Ik liep een stukje terug om te zoeken, maar vond deze niet. Het gevolg was dat de trein net wegreed toen ik aan kwam lopen. Ik liep het dorp weer in naar de bushalte, zodat ik niet al te lang hoefde te wachten. Tot mijn verrassing zag ik onderweg mijn pet weer op straat liggen. Ik had de trein gemist door het verliezen van mijn pet, maar deze ook weer gevonden door het missen van mijn trein.

Donderdag was weer een dag treinen, deze keer om van Valkenburg terug naar Plasmolen te gaan. Op station Valkenburg checkte ik in en kocht een kaartje voor de fiets. In Maastricht stapte ik over. Een Aziatisch meisje stapte ook in en vroeg of ze in de trein naar Susteren zat. Dat was zo. Ze vertelde au pair te zijn in België en met deze dagen een andere bevriende au pair op te zoeken. Vriendelijk lachend en nogmaals dank uitsprekend, verliet ze de trein in Susteren. Ik stapte de tweede keer over in Roermond, in uit te stappen in Molenhoek. Vanaf daar fietste ik naar Plasmolen. Mijn fiets- en treinvakantie zat erop.

Bevrijdingsdag in het bevrijdingsmuseum

Plasmolen - 5 mei 2025 - Het is vandaag 5 mei 2025. Ik besloot naar het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek te gaan. Buiten was het een gezellige boel, binnen was een indrukwekkende tentoonstelling.

De tentoonstelling was chronologisch opgezet. De periode voor het uitbreken van de oorlog werd belicht, de oorlog zelf en de periode na de oorlog. Hierbij was er niet alleen aandacht voor de situatie in Nederland, maar ook voor die in Duitsland. Het onderdeel over verzet en collaboratie tijdensw de oorlog stemde tot nadenken. Ongeveer 1% van Nederland collaboreerde actief, 0,5% zat in het verzet en 98,5% hield zich afzijdig, probeerde te overleven. Hierbij is wel de vraag wat colaboratie is. Collaboreert een bakker die brood verkoopt aan Duitse soldaten? En hoe zit het met een verhuisbedrijf dat meubels van gedeporteerde joden vervoert? Het zijn lastige vragen. Uiteraard was er extra aandacht voor de gebeurtenissen in de omgeving van Groesbeek en Nijmegen. Nijmegen is in 1944 gebombardeerd en lag na de operatie Market Garden net achter de frontlinie. Omliggende dorpen als Millingen, Groesbeek en Milsbeek lagen in de frontlinie. Deze periode heeft uiteindelijk meer slachtoffers geëist dan het bombardement van de stad. Indrukwekkend waren de foto's van de verwoeste stad. Op één foto speelden kinderen op een trap voor een huis, terwijl een dode soldaat daarvoor op straat lag. Ik vond het bizar confronterend.

Tijdens de oorlogsjaren waren er bombardementen, moordpartijen, vernietigingskampen, honger en hevige gevechten met vele slachtoffers. Hier begon het niet mee. In de aankoop naar de oorlog begon het met complottheorieën, uitsluiten van bevolkingsgroepen, creëren van zondebokken in de samenleving, opvoeren van de oorlogsindustrie en sluiten van grenzen voor vluchtelingen.

Voor het museum speelde een bandje. Op een tank speelden kinderen. Stoer beklommen ze de tank, terwijl de ouders en grootouders wat rondkeken bij de kraampjes op het terrein. Naast de tank waar de kinderen op speelden, stond een beschadigde Russische tank. Deze is door Rusland achtergelaten in Oekraïne, nadat deze op een landmijn was gereden. De tank was ingezet bij een poging Kiev te veroveren. Onschuldig spelende kinderen en oorlogstuig, het blijft een bizarre combinatie.

Terwijl Oekraïne, Syrië, Soedan, Myanmar en Gaza momenteel worden verwoest door oorlog, nemen op Nederlandstalige social media de complottheorieën toe. Groot geworden politieke partijen wijzen zondebokken in de samenleving aan. Het sluiten van grenzen voor vluchtelingen wordt als aanlokkelijk perspectief gezien. Steekproefsgewijze grenscontroles zijn weer ingevoerd.

Bezuinigd wordt op zorg, ontwikkelingssamenwerking, onderwijs, onderzoek en innovatie. Geld gaat naar het opvoeren van de conventionele oorlogsindustrie. Een vraag is in hoeverre dit beleid veiligheid oplevert in een tijd waarin drones en cyberaanvallen meer kapot kunnen maken dan tanks en kogels ooit kunnen. Geen vraag is wat negentig jaar geleden gebeurde, waardoor we vijfentachtig jaar terug oorlog kregen en nu tachtig jaar vrijheid vieren. Het antwoord daarop is bekend en vind ik akelig aktueel.

Twee minuten stilte

Plasmolen - 4 mei 2025 - Morgen is het tachtig jaar geleden dat de capitualtie van Duitsland werd ondertekend in Wageningen en Nederland weer een vrij land was. De wederopbouw kon beginnen.

In de jaren '90 leek de wederopbouw in Nederland en Europa volmaakt. In het staartje van de jaren '80 was de muur van Berlijn gevallen. Vanuit Rusland werden "glasnost" en "perestrojka" gepredikt. Oost Europese landen en staten werden zelfstandige landen. De koude oorlog die de gruwelijkheden uit de tweede wereldoorlog had opgevolgd, leek ten einde. In Nederland kregen we de paarse kabinetten, met het meest liberale beleid ooit. Het homohuwelijk werd mogelijk gemaakt, euthanasie gelegaliseerd, winkelopeningstijden verruimd, prostitutie een beroep en comerciële radio en televisie toegestaan. Er was een stringent financieel beleid, wat er mede toe leidde dat het economisch voor de wind ging. Oorlog was er alleen in voormalig Joegoslavië, waar de wereld vol verbazing naar keek. Vluchtelingen werden ruimhartig opgevangen. Vijftig jaar na de Twede Wereldorlog leken vrede en vrijheid in Nederland en omringende landen vanzelfsprekender dan ooit.

Onderhuids bleek dat anders. Ondanks de vrede en vrijheid, kregen haat en racisme in deze eeuw voet aan de grond. Welvaart en ontwikkeling bleek niet in alle wijken het gewenste effect gehad te hebben. Criminaliteit tierde er welig en mensen konden niet veilig over straat. De immigranten die de econimische groei van Nederland mogelijk hadden gemaakt, bleken onvoldoende meegegaan te zijn in de ontwikkeling. Hoewel investeringen in wijken en bevolkingsgroepen daarna wel de juiste effecten sorteerden, was de zondebok voor alles wat fout gaat gevonden. De Marokaan had als eerste de eer. Nu deze groep zich alsnog heeft ontwikkeld, is de immigrant de nieuwe zondebok. De Tweede Wereldoorlog is nu tachtig jaar geleden en vanavond wordt deze herdacht. Tegelijkertijd woedt in Oekraïne een oorlog met Rusland, één van de landen die essentieel was in het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog. Glasnost en perestrojka hebben plaats gemaakt voor ongekende machtswellust. In Gaza voltrekt zich een humanitaire ramp waarbij een heel volk wordt uitgemoord. Hoewel dit een verschrikkelijk ingewikkeld conflict is wat in de afronding van de Tweede Wereldoorlog heel erg fout gegaan is, is er nooit een excuus om een volk uit te moorden. Dat zou toch één van de lessen van de Tweede Wereloorlog mogen zijn. De westerse wereld kijkt ernaar en doet niks. In Nederland geven we de immigrant de schuld. Dat het aanwijzen van een zondebok in de samenleving altijd fout gaat, zou één van de andere lessen uit de Tweede Wereldoorlog mogen zijn. Vanavond zijn we twee minuten stil, herdenken we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog én lachen we vervolgens om "kopvoddentaks". Twee uur stilte van schaamte lijkt mij een stuk toepasselijker.

Koningsdag 2025

Plasmolen - 27 april 2025 - Vandaag is Koning Willem Alexander jarig. Het is zondag, dus gisteren werd Koningsdag gevierd. Hoewel ik weinig gevoelens heb bij het koningshuis, houd ik wel van een leuk feestje. Ik vierde het in Arnhem.

Sinds enkele jaren pakt Arnhem groot uit met Koningsdag. De vrijmarkt die veel steden kennen is daar niet, maar door de hele stad staan podia met verschillende soorten muziek. Zelf houd ik vele malen meer van muziek dan van oude troep, dus ik vind het een mooie bestemming voor Koningsdag. Daar was ik bepaald niet de enige in, de hele stad liep vol. Ik was op tijd en kon dus nog goed parkeren. Het eerste podium wat ik bezocht, was op de Markt. Daar was een 'groot café' gecreëerd met voornamelijk Nederlandstalige muziek. Als eerste zag ik Henk Dissel. Covers van o.a. Rob de Nijs zong hij niet onverdienstelijk, maar ik begreep waarom hij net niet doorbreekt. Later die middag zag ik er Frans Duits. Hij kwam en ging exact op tijd en daar tussenin zette hij een perfecte show neer. Het plein stond gezellig vol en ik hoorde heel goed waarom hij wel doorgebroken is. Tussendoor was ik op de Trans. Daar stond The Matrix met een sterke dj. Ik was zonder enige twijfel de oudste van de duizenden op het plein, maar dat mocht de pret niet drukken. De dj werd afgelost door Jan Biggel. Dat bleek een zanger met een repertoire wat te simpel voor woorden is. Ik besloot daar wel te oud voor te zijn en liep door de stad richting Gele Rijders Plein, waar een Abba tribute band stond. Ik was daar de oudste niet meer. Gezellig was het wel. Het was zeker niet het beste Abba Tribute wat ik gezien heb, maar de muziek is sowieso leuk. Ze kregen de sfeer er goed in. Daarna was het etenstijd. Ondanks een ijzersterke avond programmering, heb ik het daarbij gehouden.

Na aankomst in Arnhem, lunchte ik bij KFC. Ik wilde nog even naar het toilet. Ondanks dat bestellen en betalen van eten volledig gedigitaliseerd is, was de toiletjuffrouw dat niet: "Eén euro contant." Die had ik niet en het drankassortiment was ook beperkt, dus ik ging door naar grand café Dudok. Op het bord stond dat het toilet €1,50 kostte, maar in werkelijkheid bleek vriendelijk gedag zeggen ruim voldoende. Dat was anders bij de bar, waar ik vervolgens €10,- afrekende voor twee fris (incl. beker). Dineren deed ik bij Troya aan de Rijnkade. Ik zat er heerlijk in de zon en het eten smaakte fantastisch. Organisatorisch was het een bende. Brengen van drank kostte meer tijd dan brengen van het eten. Bij het afrekenen ontstond een rij voor de kassa omdat de kassier ook de bonnen van de obers moest invoeren. Dat ging uiteraard mis, waardoor iedere rekening gecorrigeerd moet worden. Zo ook mijn rekening, maar dat gebeurde zonder morren. Een echte bende zag ik op de terugweg bij de McDonalds. Voor de deur stond nog een meterslange rij. In de omgeving zaten massa's mensen op de grond te eten, in een soort vuilnisbelt. Het was één grote bende met zakken en verpakkingen van McDonalds. Er stonden voldoende kliko's, allen met enkel een bodem gevuld. Vol verbazing liep ik langs de Burger King naar Douwe Egberts voor een kop koffie. Bij de Burger King stond ook een rij, maar waren de kliko's i.p.v. de straat gevuld met vuil. Bij Douwe Egberts stond de rij binnen, voor het damestoilet. Na mij koffie liep ik er langs richting herentoilet, wat betreft orde en netheid vergelijkbaar met de straat voor de McDonalds. Het enige verschil was dat bij Douwe Egberts de afvalbak wel overstroomde. "Ik zal het doorgeven aan mij collega", zei de toiletjuffrouw. Goede muziek of niet in de stad, dat liedje is overal hetzelfde.

Terug van de kust

Plasmolen - 2 april 2025 - Het was vandaag mijn derde en laatste dag van mijn trip naar Zeeuws Vlaanderen. Nog één dag genoot ik van het goede wat Zeeuws Vlaanderen te bieden heeft, in Groede en aan het strand.

Vele jaren terug was ik een weekend naar Zeeuws Vlaanderen. Toen verbleef ik bij herberg De Natte Pij in het dorpje Groede. In mijn herinnering was dat een leuk historisch dorpje. Vanmorgen ging ik terug naar Groede en werden mijn herineringen bevestigd. Al snel vond ik de herberg, die in de ochtend nog gesloten was. Tegenover de herberg zat een lokaal museum, waar ik voor koffie naar de naastgelegen bakkerij verwezen werd. Daar werd inderdaad koffie geschonken, voor twee euro. Zo goedkoop had ik het de hele week nog niet gehad, maar het was prima vers gezette koffie. Het werd geserveerd door een vriendelijke dame die ook het een en ander over Groede en Zeeuws Vlaanderen kon vertellen. Ik vertelde in Oostburg te overnachten, maar daar in het centrum wel wat verval te zien. Ze legde uit dat er plannen zijn om het op te knappen, maar momenteel voornamelijk in de kustzone geïnvesteeerd wordt. In Groede zelf was dat niet te zien. Na de koffie maakte ik er nog een wandeling. Het hele dorp zag er oud, maar gezellig en goed onderhouden uit.

Na Groede verlaten te hebben, reed ik weer richting Breskens. Eerst wandelde ik er een rondje door de haven. Er werd inderdaad geïnvesteerd, ik zag bouwactiviteiten naast de haven. Enkele nieuw ogende appartementengebouwen stonden er al. Hoewel deze er mooi uitzagen, leken ze me weinig aantrekkelijk om te wonen. 'Let op, parkeerplaats stroomt over bij hoog water' stond op een bord. De hoger gelegen appartementen zullen niet snel overstromen. Met een boor aanleggen aan het balkon, lijkt mij echter weinig comfortabel. Het zal wel het risico zijn van buitendijks aan zee wonen. Een lunchgelegenheid serveerde heerlijke garnalenkroketten met brood, waarna ik richting strand liep. Het was er heerlijk uitwaaren. Voornamelijk eigenaren van honden dachten er ook zo over, zo te zien tot plezier van de honden. In de avond reed ik weer terug naar Plasmolen, om daar morgen ook weer van het mooie voorjaarsweer te genieten.

De Vlaamse kust

Oostburg - 1 april 2025 - Oostburg ligt vlakbij de kust, de Vlaamse kust. Ik vertrok vanmorgen richting Knokke aan de Belgische kant van de grens, om af tre zakken tot Breskens aan de Westerschelde.

Vanmorgen rond half elf arriveerde ik in Knokke. Na de auto geparkeerd te hebben, liep ik richting boulevard en centrum. Het was nog terrein van bouwvakkers, bevoorraders en stofzuigende winkelmedewerkers. Schijnbaar ontwaakt Knokke laat. Ik besloot eerst een kop koffie te doen, zag 'Café Jack, coffee and more'. Tot mijn verrassing bleek het een kledingzaak met koffiehoek te zijn: "We zijn een modezaak, maar vinden koffie ook erg leuk." Ik nam er rustig een kop koffie terwijl de zaak langzaam volliep met winkelende dames. Schijnbaar ontwaakte Knokke rond deze tijd. Toen ik naar buiten liep, was het al gezelliger. Er liepen meer mensen te winkelen, terrasen liepen vol en winkelmedewerkers hadden de stofzuigers weer opgeruimd. De boulevard met voornamelijk hoge appartementen kwam langzaam in de zon, de pleinen in de stad waren dat al wat sneller. Wat me vooral opviel, is dat Knokke een dure stad is. Er zijn wel enkele goedkoop ogende winkels, maar het merendeel is dat niet. Echt goedkoop is het nergens. Mijn lunch haalde ik daarom bij de Carrefour, om deze op te eten op een bankje. Bijkomend voordeel was dat meer mensen dat deden en gezamenlijk op bankjes eten best wel gezelig is.

Na de luch reed ik terug naar Nederland, Cadzand Bad. Dat bleek een klein maar gezellig kustplaatsje te zijn. Ik vond er een goed terras voor een kopje verse groentesoep: "Het kan even duren, mijn vrouw is de soep nog aan het maken." Ik had geen haast en het smaakte vervolgens uitstekend. Daarna reed ik naar Cadzand en Nieuwvliet Bad. Cadzand bleek vooral een woonplaats en Nieuwvliet Bad een verzameling campings en bungalowparken. Breskens bleek gezelliger. Ik was eerder aan de haven geweest, maar vond vanmiddag een plein achter de dijk. Aan het plein zaten vooral veel horecagelegenheden met zonnige terrassen, daarnaast enkele winkels. Het was er leuk mensen kijken onder het genot van een goede jus d'orange. Daarna ben ik langs de haven gewandeld. Ik was de enige niet en we konden genieten van een leuk uitzicht over de haven en de monding van de Westeschelde. Inmiddels was de middag bijna om. Ik reed weer terug naar Oostburg, om dar heerlijk te eten bij het naast het hotel gelegen restaurant Eigenwijs.

Zomertijd in Oostburg

Oostburg - 31 maart 2025 - Gisteren is de zomertijd weer ingegaan. Deze totaal onzinnige gewoonte maakte het weekend een uur korter, maar zorgt ook voor een uur meer licht in de avond. Ik vind het een prima reden voor enkele dagen vakantie, ditmaal naar Oostburg in Zeeuws Vlaanderen.

Vanmorgen ben ik eerst naar Hulst gereden, aan de oostkant van Zeeuws Vlaanderen. Tot mijn vreugde lukte dat filevrij, zelfs over de ring van Atwerpen. Hulst is en historisch stadje, warbij de binnenstad omringd is door een wal en een gracht. Binnen die gracht bevinden zich verschillende historische gebouwen, winkels en horecagelegeneheden. Ik dronk er een kop koffie, keek wat rond en genoot er van een heerlijke lunch op een zonovergoten terras. Een beter begin van de vakantie kon ik mij niet voorstellen. Hierna reed ik door naar Oostburg, waar mijn hotel voor de komende dagen is. Het ligt aan de westkant van Zeeuws Vlaanderen, niet ver van de kustplaatsen Cadzand en Nieuwvliet, in de gemeente Sluis. Het hotel zag er gezellig uit, met een heerlijk ruime kamer die voorzien is van alle gemakken.

In de middag ben ik naar het plaatsje Sluis geweest. Sluis ligt vlak aan de Belgische grens en heeft een buitengewoon toeristisch centrum. Om het centrum heen zijn diverse grote parkeerplaatsen die zelfs op maandagmiddag redelijk gevuld waren. Ook ik parkeerde daar mijn auto en liep de winkelstraat in. Tegenover de molen pakte ik een kop thee op het terras, heel toepasselijk Molenzicht geheten. Daarna deed ik wat alle toeristen doen, namelijk langs winkels slenteren en af en toe eens een winkel binnen gaan. Kijken en niet kopen, was mijn Nederlanse insteek daarbij. Tegen de avond zocht ik een restaurant uit. "Wil je (me)nu?", stond op het bord voor de deur van restaurant Hart van Sluis. Dat vond ik erg grappig en de menukaart zag er goed uit, dus ik besloot daar te eten. Dat smaakte uitstekend en de bediening was vlot en vriendelijk, een restaurant om te onthouden dus. Daarna liep ik terug naar de auto. Dat was de enige nog op de parkeerplaats, Sluis bleek duidelijk een bestemming voor dagjesmensen. Dat was het voor mij ook, ik stuurde mijn auto weer terug richting Oostburg. Morgen staat het Vlaamse Knokke op mijn programma. Ik ben benieuwd hoe het daar is.

Saturday Night Fever

IJsselstein - 2 maart 2025 - Terwijl op veel plaatsen in Nederland de carnavalskoorts toesloeg, was ik in Amsterdam. Carnaval is daar een onbekend fenomeen, ik was bij de musical Saturday Night Fever in het De la Mar Theater.

Musical is een theatervorm waarin toneel wordt gecombineerd met muziek. Vaak is het amusant, maar maakt de vele muziek het verhaal wat beperkt. Dat was ook mijn verwachting bij Saturday Night Fever, een ontspannen avondje met goede muziek van de Bee Gees en een oppervlakkig verhaal daarbij. Daarmee had ik deze musical onderschat. De muziek was wat ik verwachtte, hoewel ik even moest wennen aan de Nederlandstalige bewerkingen van de klassiekers van de Bee Gees. Het verhaal bleek echter niet zo oppervlakkig. Zonder hoogdravend en ingewikkeld toneel te brengen, werden verschillende thema's behandeld en kwamen diverse verhaallijnen heel mooi samen. Liefde en de onzekerheid daarin kwam aan bod, maar ook armoede, huiselijk geweld, religie, discriminatie en zelfmoord waren thema's die een plek kregen. In combinatie met de swingende muziek, was het voor mij de beste musical die ik gezien heb.

Een avondje De la Mar Theater is voor mij gelijk een weekend Amsterdam. Zaterdag ben ik die kant op gegaan, waarbij ik geparkeerd heb bij de collega's van het Amsterdam UMC locatie VUMC. In het weekend fungeert de parkeergarage daar als P&R, met goede OV verbinding met het centrum van Amsterdam. Het NH Hotel aan de Stadhouderskade had ik geboekt voor de overnachting. "You did ask for a quiet room, so I have that for you", hoorde ik de receptioniste in de Amsterdamse voertal zeggen. De kamer keek uit op een binnenplaats en was inderdaad heerlijk rustig. Mijn thee nam ik 's middags bij café Heineken Hoek op het Leidseplein. We waren herkend. "Vanmiddag hadden jullie thee, nu wat anders?" zei de barkeeper aan het begin van de avond. Na de voorstelling was betreffende barkeeper verdwenen en hoorde ik er enkel harde, monotone beats, dus zocht ik een ander café op voor de wijn. Vanmorgen waren deze beats ingewisseld voor rustige actergrondmuziek op een zonovergoten terras. Het was een mooie finale van een heerlijk weekend Amsterdam.

Onguur klimaat

IJsselstein - 24 februari 2025 - Afgelopen vrijdag genoot ik op het terras van een heerlijk koel drankje, zittend in de zon. Het was exact veertig jaar nadat Evert van Benthem voor het eerst de Elfstedentocht won. Hoewel ik ontzetend genoot van de zon, is dit natuurlijk geen goed signaal. Het is een teken van opwarming van de aarde, het gevolg van uitstoot van broeikasgassen. Terwijl dat één van de grotere uitdagingen van deze tijd zou moeten zijn, eist het wereldwijde ongure politieke klimaat meer aandacht op.

In Nederland hebben we het eerste kabinet Schoof, met PVV, VVD, BBB en NSC. Enig merkbare maatregelen tot nu toe zijn verhoging van de maximum snelheid op enkele stukjes snelweg richting grens, waar vervolgens files gecreëerd worden met incidentele grenscontroles. Ondertussen kraamt de minister van Asiel en Immigratie pro-Russische propaganda uit, die vervolgens weer wordt tegengesproken door de minister van Defensie. Wat het standpunt van het kabinet nou echt is, blijft gissen. Het is nog niets vergeleken met het internationale speelveld, waar de onlangs wederom gekozen president Trump van de Verenigde Staten nu op de trom slaat. Het Panamakanaal, Canada en Groenland zouden allemaal onderdeel van de Verenigde Staten moeten worden, Oekraïne zou land in moeten leveren om de oorlog te beëindigen, Gaza moet een vakantieresort voor rijke westerlingen worden en vliegtuigrampen zouden veroorzaakt zijn door diversiteitsbeleid. Een normaal mens zou denken dat dit soort berichtgeving alleen 'De Speld' kan halen, maar het zijn toch echt uitspaken van één van de machtigste mensen ter wereld. In dat klimaat weet in Duitsland de conservatieve CDU/CSU de verkiezingen te winnen. Iedere beetje progressief denkende Europeaan is er dolgelukkig mee. Het geeft immers de garantie dat ridicuul radicaal rechts geen beleid gaat maken in het grootste land van Europa, wat toch nog enige hoop op een redelijke toekomst geeft.

Vandaag las ik op social media dat het klimaatprobleem is opgelost omdat tropisch bomen tot effectievere fotosynthese komen als er meer CO2 in de lucht zit. Dat laatste is feitelijk niet incorrect, maar doet natuurlijk helemaal niets met andere gevolgen zoals de stijging van de zeespiegel. Dat maakt het dan ook nepnieuws, het lost het klimaatprobleem immers helemaal niet op. Nepnieuws, propaganda, uitspraken voor de bühne: het is inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Je als stemmende burger goed laten informeren over wat er echt speelt in de wereld, wordt met de dag moeilijker. Het leidt to stemgedrag waarbij eenvoudig klinkende korte termijn oplossingen stemmen krijgen, maar de echte knelpunten op lange termijn ondersneeuwen in de waan van de dag. Milieuproblematiek, grondstoffenschaarste en internationaal politieke instabiliteit zijn de grote problemen van deze tijd, met in Nederland desastreuze schaarste op de woningmarkt als één van de meest vervelende gevolgen daarvan. Een toekomstgericht klimaat- en stikstofbeleid, omslag naar een circulaire economie en Europese samenwerking lijken de belangrijkste thema's om deze problemen te lijf te gaan. Ondertussen mogen wij met 130 km/uur van Emmen naar de Duitse grens. Zo zijn we in ieder geval snel in een land waar de redelijkheid toch nog gewonnen heeft.

Afvalcijfers UMC Utrecht

Utrecht - 10 februari 2025 - Het is begin 2025, dus de jaarcijfers 2024 zijn weer opgeteld. Dat geldt ook voor de afvalcijfers van het UMC Utrecht. Het was het jaar dat we meer dan de helft van ons afval recyclebaar hebben gekregen. Op deze manier hebben we ruim een miljoen kilo materialen een nieuw leven als grondstof kunnen geven, i.p.v. een roemloos einde in een verbrandingsoven. Dat is meer dan waar recyclingbedrijven soms trots op zijn. In de jaarcijfers is dat nog niet helemaal terug te zien. De eerste helft van het jaar was de 50% nog niet gehaald, waardoor we over het gehele jaar net onder de 50% zijn uitgekomen.

Kijkend naar de groene lijn in de grafiek over meerdere jaren, vallen een aantal zaken op. In het jaar 2018 is een zeer sterk stijgende lijn te zien. Dat is het jaar dat we bronscheiding breed hebben uitgerold in de UMC gebouwen. Allerlei variaties afvalbakken en -bakjes met restafval zijn verwijderd. Daarvoor in de plaats zijn bronscheidingssets op centrale plaatsen gekomen, met bakken voor plastic verpakkingen, GFT en rest. Dat is dus zeer lonend.

In 2020 is er een dip in de hoeveelheid afval, maar ook in het recyclingpercentage. Dat is het effect van Corona, vrijwel in iedere grafiek te zien. In deze periode waren minder mensen op het werk, wat de daling in hoeveelheid afval heeft veroorzaakt. De materialen die bij behandeling van Corona gebruikt werden, waren voornamelijk slecht recyclebare plastics uit het verre oosten. Dat is de oorzaak van het lagere recyclingpercentage. Belangrijk leerpunt hierin is dat de inkoop bepaalt wat het afval wordt. Werken aan inkoop van duurzaam geproduceerde materialen, is de belangrijkste voorwaarde voor succesvol afvalmanagement.

Na 2020 is een stijgende lijn te zien. Deze komt door optimalisatie van bron- en nascheiding. Steeds meer materialen worden aan de bron gescheiden. Voor een deel worden deze direct weer verwerkt tot grondstof. Een ander deel gaat naar nascheidingsinstallaties. Dan wordt geen 100% gerecycled, maar voldoende om toch nog goed resultaat te hebben.

Komend jaar gaan we verder aan de slag met ons Specifiek Ziekenhuisafval. I.s.m. SimpleComply | Health Care Optimisation, PreZero Nederland, Blue2Green Medical Waste Recycling Solutions en Mauser Packaging Solutions gaan we na tien jaar innovatie bereiken dat ook deze stroom weer grondstoffen op gaat leveren, o.a. voor afvalvaten welke we zelf gebruiken. Daarnaast zien we nog steeds een te grote hoeveelheid restafval welke verbrand wordt. In diverse projecten zullen we gaan onderzoeken hoe we dat kunnen verminderen, al dan niet in samenwerking met partners als andere ziekenhuizen, universiteiten en afvalbedrijven. Eerst is het tijd de mooie resultaten van 2024 te vieren, samen met de collega’s en partners die dit mogelijk gemaakt hebben.

Nieuwjaar in Nederland

IJsselstein - 1 januari 2025 - Afgelopen nacht hebben we nieuwjaarsnacht beleefd in Nederland. Ik heb het gevierd met een knallende kurk en een toost op het nieuwe jaar. Elders in het land knalde het minder feestelijk.

In Kiev zijn vanmorgen twee doden en zes gewonden gevallen na een luchtaanval. In Nederland hadden we geen oorlog nodig. Hier hebben we een vuurwerktraditie. Een veertienjarige jongen en een zesenveertig jarige man zijn overleden. Het aantal gewonden is tientallen malen meer dan zes, het zullen er op z'n minst honderden zijn. Daarvan hebben er velen blijvend letsel, zoals schade aan ogen of missende handen en/of vingers. Daarnaast is er veel materiele schade. Tientallen auto's zijn afgebrand. Ook zijn huizen en bedrijven in de brand gegaan en is straatmeubilair vernield. Dan heb ik het nog niet over trauma's voor dieren en schade aan de natuur. In het nieuws lees ik over incidenten. Volgens mij zijn dit geen incidenten, maar een patroon. Het patroon is dat jaar in jaar uit Nederland bij de jaarwisseling verandert in een no-go zone waar hulpdiensten hun best doen de ergste schade te beperken, waarbij ze bedankt worden met gooien van stenen en vuurwerk. Vanmorgen spraken een minister en enkele burgemeesters er schande van, om volgend jaar geheel volgens dezelfde traditie weer dezelfde woorden te spreken.

Meerdere gemeenten zijn dit terecht zat. Daar zijn afsteekverboden afgekondigd. Dit kan een gemeenteraad beslissen. De verkoop van vuurwerk kan echter niet door een gemeenteraad verboden worden en handhaving is geheel onmogelijk. Meer dan symbolisch zijn deze vuurwerkverboden dan ook niet. Zo is het dodelijke slachtoffer van veertien gevallen in Rotterdam, één van de negentien gemeenten met een afsteekverbod. De afsteekverboden zouden een signaal moeten zijn aan de landelijke politiek, maar daar lijkt nog steeds de overtuiging te heersen dan tradities behouden moeten blijven. Het stoppen met tradities druist in tegen nostalgische en nationalistische gevoelens en deze lijken belangrijker dan het doorbreken van een patroon van doden, gewonden en materiele schade. Misschien dat ook meespeelt dat 118 miljoen aan vuurwerk goed is voor de Nederlandse economie, wat natuurlijk ook geldt voor de miljoenen die uitgegeven worden aan (uitvaart)zorg en schadeherstel. Mij lijkt het een kwestie van elementaire beschaving om een jaarwisseling feestelijk te vieren en dus te stoppen met (de desastreuze gevolgen van) de vuurwerktraditie. Hopelijk vindt in 2025 het dappere besluit van negentien gemeenteraden toch nog navolging.